SQ5CBAFilip

Strona główna  /  Aktualności  /  Telefony polowe

Test w terenie · 7 listopada 2026

Telefony polowe: rozmowa bez zasięgu

Bez sieci, bez nadajnika i bez zasięgu. Wystarczą dwa aparaty, para przewodów i korbka. Na polanie w Puszczy Kozienickiej Piotr SP5MOR rozłożył swoje telefony polowe: amerykański EE-8-B z czasów II wojny i czechosłowacki TP-25 z lat pięćdziesiątych. Marian SQ4MN i ja zgłosiliśmy się do testów. Poniżej opis, jak to działa, animowany schemat linii i archiwalne zdjęcia telefonów polowych z frontów II wojny.

Filip SQ5CBA — portret
Filip SQ5CBAtekst i zdjęcia · sprzęt: Piotr SP5MOR
EE-8-B · USA TP-25 · ČSSR linia dwuprzewodowa 0 W z sieci
Zobacz, jak to działa Przeliteruj swój znak Zdjęcia z wojny
Piotr SP5MOR w czapce z daszkiem i kraciastej koszuli trzyma przy uchu słuchawkę, a drugą ręką kręci korbką telefonu polowego EE-8-B w płóciennej torbie na stole
11:58 · SP5MOR przy EE-8-B, ręka na korbce
16Hzprąd wywołania z induktora EE-8 przy 1000 obr./min
100Vnapięcie induktora bez obciążenia (TM 11-333)
3Vdwa ogniwa 1,5 V zasilają mikrofon EE-8
18kmzasięg EE-8 na kablu W-110-B (11 mil, wg instrukcji)
Na polanie

Ameryka dzwoni do Czechosłowacji

Dwa aparaty z dwóch armii i dwóch epok, jedna para przewodów. Godziny z danych EXIF.

Stół, dwa aparaty, cienki przewód

Za kwadrans dwunasta na drewnianym stole przy parkingu stały obok siebie dwa aparaty. Z lewej EE-8-B w płóciennej torbie z napisem Signal Corps U.S. Army, ze słuchawką TS-9-F na sznurku. Z prawej czechosłowacki TP-25 w brązowym bakelicie, z wiekiem zamykanym na zatrzaski. Między nimi cienki, czarny, dwużyłowy przewód. To cała infrastruktura. Nie ma przemiennika, nie ma operatora, nie ma ładowarki.

Piotr SP5MOR zabrał jeden aparat na drugi koniec, zakręcił korbką i zadzwonił. Potem przyszła kolej na nas. O 11:58 rozmawiałem ja, a po dwunastej na drugi koniec linii, przez całą polanę, poszedł Marian SQ4MN. Słychać było wyraźnie, bez opóźnienia, bez żadnej sieci po drodze.

Najlepsze jest to, że EE-8 i TP-25 nigdy nie miały się spotkać. Jeden powstał dla armii amerykańskiej w latach 30., drugi dla czechosłowackiej po wojnie. Oba są jednak aparatami MB (z własną baterią i induktorem do wywołania), więc na zwykłej parze przewodów rozumieją się bez tłumacza.

Na drewnianym stole stoi otwarta płócienna torba z telefonem EE-8-B i jego czarną słuchawką oraz brązowy bakelitowy telefon TP-25 z otwartym wiekiem; łączy je cienki czarny przewód 11:57 · EE-8-B i TP-25 na jednej linii
Piotr SP5MOR przy stole na skraju polany trzyma słuchawkę przy uchu, w tle wiata i ludzie 11:58 · SP5MOR dzwoni Filip SQ5CBA stoi przy stole z otwartym telefonem polowym i rozmawia przez słuchawkę; w tle wiata 11:58 · SQ5CBA odbiera Marian SQ4MN w niebieskiej czapce ze znakiem trzyma przy uchu słuchawkę na spiralnym kablu, obok na ławce kubek kawy 12:21 · SQ4MN na linii Marian SQ4MN stoi przy stole pod świerkami i rozmawia przez słuchawkę podłączoną do aparatu w zielonej torbie postawionego na stole 12:23 · drugi koniec Szeroki kadr polany pod świerkami: z lewej przy stole Marian SQ4MN w niebieskiej czapce, z prawej przy drugim stole Piotr SP5MOR w kraciastej koszuli, oba stoły połączone przewodem leżącym w trawie 12:23 · SQ4MN ⟷ SP5MOR Zbliżenie płótna torby z wyblakłym czarnym napisem SIGNAL CORPS U.S. ARMY TELEPHONE EE-8-B Signal Corps U.S. Army
Jak to działa

Korbka, dzwonek i dwa przewody

Zadzwoń z EE-8-B do TP-25. Kliknij po kolei: wywołanie, rozmowa, odłożenie słuchawki. Z dźwiękiem prawdziwego dzwonka 16 Hz.

Schemat linii telefonu polowego: aparat EE-8-B połączony dwoma przewodami z aparatem TP-25 kabel polowy · 2 żyły ~100 V · 16 Hz prąd mowy ~ (zmienny) G induktor dzwonek bateria 3 V cewka mikrofon L1L2 EE-8-B USA · w służbie od 1937 G induktor dzwonek ogniwo cewka mikrofon ab/z TP-25 ČSSR · lata 50. DRRR! Tu SP5MOR. Jak słychać? SQ4MN: słychać na piątkę!

SpoczynekDwa aparaty MB połączone parą przewodów: L1 z a, L2 z b/z. Przez linię nic nie płynie, a baterie czekają, aż ktoś podniesie słuchawkę.

Bohaterowie testu

EE-8-B i TP-25 z bliska

Liczby EE-8 pochodzą z wojskowej instrukcji TM 11-333 (1945/1951). Dane TP-25 podaje Muzeum Wojskowe w Pradze, a część z nich kolekcjonerzy, co zaznaczam.

Otwarta płócienna torba EE-8-B: czarna płyta czołowa z tabliczką MWO SIG 11-333-1, zaciskami śrubowymi i kolorowymi przewodami USA

EE-8-B

Signal Corps U.S. Army · słuchawka TS-9-F
w służbie
od 1937: II wojna światowa, Korea, Wietnam. Około 200 tys. sztuk trafiło do sojuszników w ramach lend-lease.
system
MB (bateria lokalna) albo CB (bateria centralna). Przełącza się go śrubą CB/LB, którą widać na zdjęciu.
wywołanie
induktor GN-38: 16 Hz przy 1000 obr./min, ok. 100 V bez obciążenia; dzwonek MC-131, 1300 Ω
zasilanie
2 ogniwa BA-30 (1,5 V, typ D) w szeregu, razem 3 V. W egzemplarzu Piotra siedzą zwykłe Varty.
zasięg
11–17 mil (18–27 km) na kablu W-110-B, zależnie od pogody i sposobu ułożenia kabla
masa
ok. 4,4 kg z bateriami (9¾ funta)
producenci
m.in. Western Electric, Kellogg, Automatic Electric, Connecticut Telephone & Electric
Brązowa bakelitowa skrzynka TP-25 z otwartym wiekiem: czarna słuchawka w gnieździe, zaciski linii, korbka induktora z boku, na wieku schemat i napis POZOR NEPŘÍTEL NASLOUCHÁ ČSSR

TP-25

TESLA Valašské Meziříčí · bakelit
powstanie
opracowany w latach 1951–54 przy przezbrajaniu armii czechosłowackiej, wzorowany na niemieckim FF33. Znane egzemplarze pochodzą z lat 1952–1975.
system
MB: własne ogniwo do mikrofonu i induktor do wywołania
zaciski
a i b/z. „z” to najpewniej země, czyli ziemia: w razie potrzeby drugi przewód zastępowało uziemienie.
zasilanie
jedno ogniwo ok. 1,4–1,5 V (wg kolekcjonerów)
wywołanie
induktor ok. 75–120 V, ok. 25 Hz (wg kolekcjonerów)
zasięg
ok. 25 km (wg kolekcjonerów)
masa
ok. 3,5–3,8 kg bez baterii

Szczegóły, które mówią najwięcej

MWO SIG 11-333-1. Na płycie EE-8-B jest tabliczka z napisem Remove batteries when not in use („wyjmij baterie, gdy nie używasz”). MWO to Modification Work Order, czyli rozkaz modyfikacji. Numer nawiązuje do instrukcji TM 11-333. Tego samego aparatu dotyczy więc i instrukcja, i oficjalna przeróbka.

Żółta etykieta T_BLK / C_RED. Pozornie zwykła naklejka na przewodzie, a to ściąga prosto z instrukcji. W kablu słuchawki TS-9 czarna żyła idzie na zacisk T & BAT+, czerwona na C, a biała na REC. Kto podłącza słuchawkę nowym przewodem, ten wie, po co ta etykieta.

„POZOR, NEPŘÍTEL NASLOUCHÁ!” To po czesku „Uwaga, wróg podsłuchuje!”. Napis jest wytłoczony we wnętrzu TP-25. Telefony polowe podsłuchiwano już w I wojnie światowej: przewód leży w trawie, więc wystarczy się do niego podpiąć. Dlatego obok napisu jest jeszcze czeski alfabet literowania: Neruda, Otakar, Petr…

Zbliżenie czarnej płyty EE-8-B: śruba przełącznika CB/LB, zaciski śrubowe T & BAT+, C i REC z kolorowymi przewodami, tabliczka MWO SIG 11-333-1 REMOVE BATTERIES WHEN NOT IN USE CB/LB · T & BAT+ · C · REC · MWO SIG 11-333-1
Dwa niebieskie ogniwa Varta typu D w komorze baterii EE-8-B 2 × 1,5 V Czarna słuchawka z tabliczką SIGNAL CORPS U.S. ARMY HANDSET TS-9-F i przyciskiem rozmowy TS-9-F Żółta etykieta T_BLK C_RED na czarnym przewodzie T_BLK · C_RED Płócienna torba EE-8-B z otwartym wiekiem i numerem 53 wypisanym kredą torba · nr 53 Bakelitowa obudowa TP-25 ze słuchawką w gnieździe TP-25 · słuchawka Wnętrze wieka TP-25 z wtykami słuchawki na plecionym przewodzie i napisem POZOR NEPŘÍTEL NASLOUCHÁ „wróg podsłuchuje!” Schemat ideowy aparatu TP-25 wytłoczony białymi liniami na czarnym bakelicie, z zaciskami a i b/z schemat na wieku Tabliczka na TP-25 z czeskim alfabetem literowania: Neruda, Otakar, Petr, Quido, Rudolf, Řehoř, Svatopluk, Šárka, Tomáš, Urban, Václav, dvojité V, Xaver, Ypsilon, Zuzana, Žofie Neruda · Otakar · Petr
Zabawa dla krótkofalowca

Przeliteruj swój znak po wojskowemu

Trzy alfabety: czeski z TP-25 (1950), brytyjsko-amerykański z czasów wojny (1943) i dzisiejszy NATO/ICAO, którego używamy na pasmach.

Wpisz dowolny znak albo słowo. Polskie litery zastępuję najbliższymi łacińskimi.

TP-25 · Czechosłowacja

1950 · napis na wieku aparatu

    Able–Baker · 1943

    armia brytyjska i amerykańska · aparaty D Mk V i EE-8

      NATO / ICAO

      od lat 50. · dziś na każdym paśmie
        Z frontu

        Telefon polowy na wojnie

        Zdjęcia archiwalne w domenie publicznej (U.S. Army Signal Corps, NARA, Narodowe Archiwum Cyfrowe), z Wikimedia Commons.

        Żołnierz z zarostem siedzi na ziemi i rozmawia przez słuchawkę telefonu polowego w torbie
        Wyspy Salomona · 1942–45Aparat działał dalej, choć trafił go odłamek pocisku japońskiego granatnika, który wybuchł niecałe dwa metry obok. Przy zawodnym radiu w dżungli kabel był pewniejszy.fot. U.S. Army · domena publiczna · Commons
        Dwaj polscy żołnierze w furażerkach leżą w trawie przy telefonie polowym, jeden mówi do słuchawki, drugi notuje
        Polacy w Wielkiej Brytanii · 1940–44Ćwiczenia z brytyjskim aparatem Telephone Set D Mk V. To z nim szedł w parze alfabet Able, Baker, Charlie.Narodowe Archiwum Cyfrowe · domena publiczna · Commons
        Kolorowe zdjęcie: żołnierz w hełmie z plecakiem klęczy przy drzewie, na którym wisi telefon polowy, i mówi do słuchawki
        Signal Corps · ok. 1942Ćwiczenia polowe: aparat zawieszony na drzewie, linia poprowadzona po pniu, w ręku słuchawka.Signal Corps Archive · domena publiczna · Commons
        Plakat wojenny: żołnierz wspięty na palmę rozmawia przez telefon polowy, napis He Captured a Hill with a Telephone
        Plakat · 1941–45„Zdobył wzgórze telefonem!” Plakat dla robotników fabryk: sprzęt, który produkujecie, pomaga w natarciu. Tak ważny był wtedy telefon polowy.NARA 514445 · domena publiczna · Commons
        Żołnierz w hełmie z łopatą stoi w świeżo zaoranej bruździe na polu, za nim kolejni żołnierze
        Engelsdorf, Niemcy · grudzień 1944Kabel trzeba było jeszcze położyć. Łącznościowiec 9. Armii oczyszcza bruzdę wyoraną niemieckim pługiem, żeby zakopać w niej linię. Zakopany kabel jest bezpieczniejszy niż leżący na wierzchu.fot. Pvt. G. LaMond, U.S. Army Signal Corps · domena publiczna · Commons
        Żołnierz w hełmie w okopie, obok na krawędzi stoi telefon EE-8 w torbie
        Okop · lata 40.EE-8 w torbie na krawędzi okopu. Taki sam aparat stał w sobotę na stole na polanie.U.S. Army Signal Corps · domena publiczna · Commons
        Fotografia z instrukcji: torba EE-8, metalowy korpus aparatu i słuchawka z opisami CASE, BODY, HANDSET
        Instrukcja TM 11-333 · 1945Torba, korpus i słuchawka. EE-8-B ma podwozie stalowe, a starsze EE-8 i EE-8-A aluminiowe.U.S. War Department · domena publiczna · Commons
        Stare zdjęcie: legioniści z telefonem polowym w terenie
        Legiony · 1914–17Telefon polowy I Brygady Legionów Polskich. Przewody, korbka i słuchawka. Zasada działania nie zmieniła się przez następne pół wieku.autor nieznany · domena publiczna · Commons

        Dlaczego krótkofalowca to w ogóle obchodzi

        Bo to najprostsza linia łączności, jaką można zbudować. Kiedy nie działają sieć komórkowa, internet i prąd, telefon polowy wciąż dzwoni. Potrzebuje tylko baterii za kilka złotych, korbki i przewodu. Z tego samego powodu krótkofalowcy ćwiczą łączność kryzysową: liczy się sprzęt, który działa bez niczyjej infrastruktury.

        Jest też w tym czysta przyjemność techniczna. Mikrofon węglowy, induktor, cewka i dzwonek to układ, który da się zrozumieć w całości jednym rzutem oka na schemat wytłoczony we wnętrzu TP-25. A kiedy amerykański aparat z czasów wojny dzwoni do czechosłowackiego z lat 50., widać, jak uniwersalny był to standard.

        Piotr SP5MOR prowadzi na Facebooku stronę swojej kolekcji wojskowej łączności polowej: „Telefonia polowa dzisiaj”. Są tam kolejne aparaty z opisami i historią, m.in. MB-66, TAI-43 i EE-8-A.

        Piotr SP5MOR w kraciastej koszuli rozmawia przez słuchawkę przy telefonie EE-8-B na stole SP5MOR · kolekcja „Telefonia polowa dzisiaj”
        Filip SQ5CBA — portret SQ5CBA
        Tekst i zdjęcia

        Filip SQ5CBA

        Na co dzień nadaje ze Starego Mokotowa na 2 m, 70 cm i 23 cm, najczęściej przez przemienniki. W sobotę dzwonił korbką. Na polanie było to przyjemnie proste: żadnych tonów CTCSS, kodów ani menu, tylko korbka i „halo”. Dziękuję Piotrowi SP5MOR za sprzęt i cierpliwość, a Marianowi SQ4MN za pierwszą rozmowę przez całą polanę.

        KO02MEEE-8-B ⟷ TP-2516 Hz · 100 Vbez zasięgu
        Czytaj dalej

        Cała sobota w Królewskich Źródłach

        Test telefonów polowych był częścią XIX Spotkania Krótkofalowców w Puszczy Kozienickiej. Było też ognisko, Nysa, kładki nad Zagożdżonką i rekordy Adama SP5RZL.

        Relacja z Królewskich Źródeł Kto przyjechał Wszystkie aktualności