SQ5CBAFilip

Strona główna  /  Poradnik  /  Nie mogę otworzyć przemiennika

Poradnik dla początkujących · 2 m i 70 cm

Nie mogę otworzyć
przemiennika

Spokojnie, na początku zdarza się to bardzo wielu osobom. Zwykle winne są ustawienia w radiu, rzadziej zasięg. Wybierz swój przemiennik i swoje radio, a pokażę Ci, co ustawić, krok po kroku.

Zaczynamy Dalej nie działa?
Jak działa przemiennikTwoje radio nadaje na wejściu przemiennika 145,150 MHz z tonem 127,3 Hz. Przemiennik na wysokim maszcie odbiera ten sygnał i od razu nadaje go na wyjściu 145,750 MHz, więc mogą Cię usłyszeć także stacje poza zasięgiem bezpośrednim, np. kolega za wzgórzem.145.750145.750Tykolega za wzgórzem1 · mówisz (PTT)145,150 + ton 127,3przemiennik · SR5W „Wanda”słucha: 145,150 MHznadaje: 145,750 MHzton = klucz2 · wszyscy słyszą145,750 MHz
1

Mówisz na wejściu

Naciskasz PTT. Twoje radio nadaje na częstotliwości, na której słucha przemiennik.

2

Ton otwiera przemiennik

Razem z głosem radio wysyła cichy ton. Większość przemienników FM bez niego się nie otworzy, jak drzwi bez klucza.

3

Wszyscy słyszą na wyjściu

Przemiennik od razu nadaje Twój głos na drugiej częstotliwości, wysoko z masztu, daleko w okolicę.

Krok 1 · Twój przemiennik

Co ustawić w radiu

Wpisz znak przemiennika albo miejscowość, albo pokaż przemienniki najbliżej Ciebie. Wyświetlacz obok pokazuje, co trzeba ustawić.

Wczytuję listę przemienników…

Krok 2 · Twoje radio

Co wcisnąć

Wybierz swój model. Kroki opieram na instrukcjach obsługi (dla UV‑5R także na opracowaniu L. Lidberga) i od razu wstawiam wartości wybranego przemiennika.

Krok 3 · Dalej nie działa?

Odpowiedz na trzy pytania

Kliknij odpowiedź, a przejdziesz do rozwiązania dla swojego przypadku.

Pytanie 1

Słyszysz rozmowy z przemiennika?

Pytanie 2

Naciśnij PTT, powiedz swój znak i puść. Słyszysz zaraz potem krótki szum, „pip” albo znak przemiennika?

Pytanie 3

Na którym paśmie jest przemiennik?

Świetnie, przemiennik Cię słyszy

Zapisz ustawienia w kanale pamięci, żeby nie wpisywać ich ponownie. Przed wywołaniem posłuchaj chwilę, czy nikt nie rozmawia, mów krótko i zostawiaj przerwy między relacjami. Powodzenia na paśmie!

Słyszę przemiennik, ale nie otwieram

Częsty przypadek. Przemiennik słyszysz, czyli odbiór masz dobry. Problem leży po stronie nadawania.

  1. Sprawdź, na czym nadajesz. Po naciśnięciu PTT radio musi nadawać na wejściu przemiennika, np. 145,150 MHz dla SR5W albo 431,7625 MHz dla SR6WB. Dla prawie wszystkich przemienników na mapie kierunek przesunięcia to minus, a wartość to 0,6 MHz na 2 m i 7,6 MHz na 70 cm. Wyjątki pokaże karta przemiennika. Więcej o przesunięciu
  2. Włącz ton na nadawanie. Ton CTCSS musi być ustawiony jako koder, czyli wysyłany przy nadawaniu, i mieć dokładnie tę wartość, którą podaje karta przemiennika. Sam dekoder (ton na odbiorze) przemiennikowi nic nie daje. Przy tonie 1750 Hz uważaj na odwrotny kłopot: zbyt głośny ton to według serwisanta brytyjskiego przemiennika GB3GD jedna z najczęstszych przyczyn, dla których przemiennik „nie słyszy” stacji. Więcej o tonie
  3. Sprawdź, czy częstotliwość jest dokładna. Jeśli wpisywałeś ją z klawiatury, a krok strojenia to 25 kHz, radio mogło ją zaokrąglić. Baofeng UV‑5R zaokrągla w dół do kroku, czyli 439,3625 zamieni na 439,350. Więcej o kroku
  4. Wyjdź na zewnątrz albo wyżej. Przemiennik na maszcie słyszysz z daleka, ale on Ciebie, z 5 W i krótkiej anteny w pokoju, może nie słyszeć wcale. Spróbuj przy oknie, na balkonie albo z anteną zewnętrzną. Więcej o zasięgu
  5. Upewnij się, że radio w ogóle nadaje. Przy PTT powinna zapalić się dioda albo wskaźnik nadawania. Jeśli radio piszczy i nie nadaje, sprawdź blokadę nadawania na zajętym kanale i to, czy nadawanie na tej częstotliwości nie jest wyłączone w ustawieniach. Pułapki radiotelefonów

Nic z niego nie słyszę

Cisza na wyjściu przemiennika nie musi oznaczać awarii. Najpierw sprawdź swoje radio, potem przemiennik.

  1. Wyłącz na próbę ton na odbiorze. Jeśli w radiu jest włączony dekoder tonu (tryb „tone squelch”), radio otworzy głośnik tylko wtedy, gdy przemiennik odeśle ten sam ton. Jeśli przemiennik tonu nie odsyła, słyszysz ciszę. Zostaw ton tylko na nadawaniu.
  2. Sprawdź częstotliwość wyjścia i blokadę szumów. Słuchasz na wyjściu przemiennika, np. 145,750 MHz dla SR5W. Opuść na chwilę blokadę szumów (squelch) albo przytrzymaj przycisk MONI, aż usłyszysz szum. Jeśli szumu nadal nie ma, sprawdź głośność, emisję (FM, a nie AM ani tryb cyfrowy) i dekoder tonu.
  3. Wywołaj krótko i słuchaj po puszczeniu PTT. Przemiennik zwykle milczy, dopóki nikt nie nadaje. Powiedz swój znak, puść PTT i słuchaj. Jeśli przemiennik Cię usłyszał, zwykle zaraz po puszczeniu PTT słychać jego nośną, sygnał „pip” albo znak.
  4. Sprawdź, czy przemiennik w ogóle działa. Na mapie karta każdego przemiennika ma datę pozwolenia UKE. Jeśli pozwolenie wygasło albo nikt go nie słyszał od miesięcy, zgłoś to przyciskiem „Zgłoś”.

Otwiera się i zaraz zamyka

Przemiennik Cię słyszy, ale nie utrzymuje połączenia. Zwykle to sygnał na granicy zasięgu albo kłopot z tonem.

  1. Słaby sygnał na wejściu. Przy sygnale na granicy zasięgu przemiennik raz Cię słyszy, a raz nie. W ruchu, przy oknie albo w samochodzie sygnał skacze i przemiennik „przerywa”. Stań w lepszym miejscu, podnieś antenę albo zwiększ moc.
  2. Ton przez cały czas nadawania. CTCSS to ton, który radio wysyła przez całe nadawanie. Ustaw go w kanale na stałe, a nie tylko przyciskiem na początku. Ton 1750 Hz wysyłasz raz, na początku: przycisk trzymasz do otwarcia przemiennika, potem puszczasz i nadajesz zwykłym PTT.
  3. Odczekaj chwilę po naciśnięciu PTT. Zrób krótką pauzę, zanim zaczniesz mówić.
  4. Zbyt długie nadawanie. Przemienniki mają ogranicznik czasu pracy i po zbyt długiej relacji przerywają nadawanie. Ogranicznik czasu nadawania mają też niektóre radiotelefony. Zasady IARU każą mówić jak najkrócej i zostawiać przerwy między relacjami, a przerwa pozwala też przemiennikowi wyzerować licznik.

Otwiera, ale słychać mnie źle

Przemiennik się otwiera, ale korespondent mówi, że jesteś cicho, szumisz albo jesteś zniekształcony.

  1. Szum i trzaski. Zwykle to słaby sygnał na wejściu przemiennika. Pomaga to samo co przy przerywaniu: lepsze miejsce, wyższa antena, większa moc.
  2. Chrapliwie, „wełniście”, a potem znikasz. To objaw zbyt dużej dewiacji. Zalecenie IARU dla Regionu 1 to FM z dewiacją najwyżej ±3 kHz (kanał 12,5 kHz), a wiele radiotelefonów w trybie szerokim („W”, „WIDE”) nadaje z dewiacją do ±5 kHz. Za mocno zmodulowany sygnał wychodzi poza filtr odbiornika przemiennika: najpierw brzmi zniekształcony, a przy większej dewiacji słabnie aż do zaniku. Ustaw w radiu tryb wąski („N”, „NARROW”). Doraźnie pomaga też mówienie ciszej.
  3. Mikrofon. Mów z odległości kilku centymetrów, z boku mikrofonu, normalnym głosem. Krzyk do mikrofonu też daje zniekształcenia.
  4. Dwie stacje naraz. Jeśli ktoś nadaje w tym samym czasie, przemiennik przenosi silniejszy sygnał, a słaby ginie albo słychać mieszaninę. Zawsze najpierw posłuchaj, czy przemiennik jest wolny.

Na 2 m działa, na 70 cm nie

Częste przy radiach dwupasmowych. Na 2 m część radiotelefonów ustawia przesunięcie 600 kHz sama (np. Yaesu FT‑65 z funkcją ARS, Kenwood TH‑D75E z Auto Offset dla 145,600–145,799 MHz), a 70 cm wymaga kilku osobnych ustawień.

  1. Przesunięcie 7,6 MHz, osobno dla 70 cm. Wiele radiotelefonów pamięta przesunięcie dla każdego pasma osobno, a niektóre mają fabrycznie na 70 cm wartość z innego kraju: Kenwood TH‑D75 5 MHz, Baofeng UV‑5R zero. Ustaw 7,6 MHz i kierunek minus.
  2. Krok 12,5 kHz. Na 70 cm 100 z 345 przemienników na mapie ma częstotliwość, którą ustawisz dopiero z krokiem 12,5 kHz. Przy kroku 25 kHz nie wybierzesz jej gałką, a w części radiotelefonów nie wpiszesz jej też z klawiatury.
  3. Ton w każdym kanale. Ton zapisuje się dla każdego kanału osobno. Przemienniki 70 cm w okolicy często mają inne tony niż przemiennik 2 m, którego używasz.
  4. Antena na oba pasma. Sprawdź, czy antena jest przeznaczona także na 70 cm. Producenci radiotelefonów (np. Yaesu w instrukcjach FT‑70 i FTM‑200) zalecają antenę do pasma, na którym pracujesz, z SWR nie większym niż 1,5. Jeśli chcesz pracować na obu pasmach jedną anteną, wybierz antenę dwupasmową 2 m / 70 cm.
  5. Test na dwóch przemiennikach. Jeśli wpisujesz częstotliwość z klawiatury, w karcie wybierz dwa przemienniki w okolicy: z krokiem 25 kHz i z krokiem 12,5 kHz. Jeśli pierwszy się otwiera, a drugi nie, to mocna wskazówka, że winny jest krok. Sprawdź go i częstotliwość nadawania na wyświetlaczu.

Przemiennik cyfrowy

Jeśli w karcie przemiennika widzisz DMR, D‑STAR albo C4FM, a nie ma FM, radio FM go nie otworzy, bo przemiennik pracuje wyłącznie cyfrowo. W radiu FM usłyszysz najwyżej buczenie albo szum.

  1. Radio z właściwą emisją. DMR wymaga radia DMR, D‑STAR radia D‑STAR (np. Icom), a C4FM radia obsługującego System Fusion, np. Yaesu. To różne, niezgodne ze sobą systemy. D‑STAR, C4FM i DMR w porównaniu
  2. Ustawienia emisji. Każda emisja ma swoje parametry: w DMR kod koloru, szczelinę czasową i grupę rozmówców, w D‑STAR pola RPT1 i RPT2 ze znakiem przemiennika, w C4FM tryb cyfrowy i numer DG‑ID. Radio DMR, które nie dostanie odpowiedzi od przemiennika, samo przestaje nadawać. Szczegóły poniżej
  3. Rejestracja. Do DMR w sieci BrandMeister potrzebujesz własnego numeru DMR ID z RadioID.net. Do łączności D‑STAR przez bramki sieci G2/G3 znak musi być raz zarejestrowany na jednej z nich. D‑STAR od zera
Słowniczek

Co znaczą te słowa

Najważniejsze pojęcia z tej strony i z menu radiotelefonów, opisane po ludzku.

Przemiennik

Stacja, która zwykle stoi wysoko: na maszcie albo szczycie. Odbiera Twój sygnał i od razu nadaje go dalej, na innej częstotliwości, więc mogą Cię usłyszeć stacje poza zasięgiem bezpośrednim.

Wejście i wyjście

Wyjście to częstotliwość, na której przemiennik nadaje, a Ty słuchasz. Wejście to ta, na której przemiennik słucha, a Ty nadajesz.

Przesunięcie

OFFSET · SHIFT

Różnica między wejściem a wyjściem. Na 2 m zwykle 0,6 MHz, na 70 cm 7,6 MHz. Radio przy PTT samo przeskakuje o tę wartość.

Kierunek przesunięcia

SFT‑D · RPT · DUP

Czy radio przy nadawaniu ma zejść niżej (minus) czy wyżej (plus). Na naszej mapie prawie wszystkie przemienniki mają minus.

Ton CTCSS

TONE · T‑CTCS · ENC

Cichy ton poniżej głosu, wysyłany przez cały czas nadawania. Działa jak klucz: przemiennik otwiera się tylko na właściwy. Wartość podaje karta przemiennika.

Koder i dekoder tonu

TONE · TSQL

Koder wysyła ton i to on otwiera przemiennik. Dekoder wycisza Twoje radio, dopóki nie usłyszy tonu. Na początek ustaw sam koder.

Ton 1750 Hz

T‑CALL · CALL · TBST

Krótki pisk wysyłany osobnym przyciskiem na początku nadawania. Na naszej mapie tylko w ten sposób otwiera się niewiele przemienników.

Krok strojenia

STEP · TS

O ile zmienia się częstotliwość jednym kliknięciem gałki. Z krokiem 12,5 kHz trafisz w każdy przemiennik 2 m i 70 cm z naszej mapy.

VFO i kanały

VFO · MR · MEM

VFO to tryb ustawiania dowolnej częstotliwości: gałką, przyciskami albo z klawiatury. Kanały to zapisane ustawienia wybierane numerem albo nazwą. W niektórych radiach, np. Baofengu UV‑5R, ustawienia zmienia się w VFO, a potem zapisuje do kanału.

PTT

Przycisk nadawania (z ang. push to talk). Wciśnięty: nadajesz. Puszczony: słuchasz.

Blokada szumów

SQL · squelch

Wycisza szum, gdy nikt nie nadaje. Ustawiona za wysoko wycisza też słabe stacje.

Odwrócenie

REV

Zamienia na chwilę częstotliwość nadawania i odbioru. Słyszysz wtedy wejście przemiennika, czyli innych bezpośrednio, bez przemiennika.

Dla dociekliwych

Szczegóły, liczby i źródła

Wszystko, co wyżej uprościłem: plan pasm IARU, statystyki z mapy, tabela radiotelefonów i przemienniki cyfrowe. Kliknij temat, żeby go rozwinąć.

Przesunięcie: wejście i wyjście przemiennika
Przesunięcie przemiennika na 2 m i 70 cmNa 2 m nadajesz na 145,150 MHz, a słuchasz 145,750 MHz (przesunięcie minus 600 kHz). Na 70 cm nadajesz na 431,7625 MHz, a słuchasz 439,3625 MHz (przesunięcie minus 7,6 MHz).2 m · 144–146 MHzSR5W „Wanda”145,150nadajesz · wejście145,750słuchasz · wyjście−600 kHz70 cm · 430–440 MHzSR6WB · Chełmiec431,7625nadajesz · wejście439,3625słuchasz · wyjście−7,6 MHz
Dwa pasma, dwa różne przesunięcia. Przykłady z mapy: SR5W „Wanda” w Warszawie (2 m) i SR6WB na Chełmcu (70 cm). W obu przypadkach nadajesz niżej, niż słuchasz.

Na 2 m wyjścia przemienników leżą według planu pasm IARU Regionu 1 w segmencie od ok. 145,575 do 145,794 MHz, a wejścia 600 kHz niżej, od ok. 144,975 do 145,194 MHz. Na 70 cm przemienniki z naszej mapy pracują w systemie z przesunięciem 7,6 MHz, który IARU zaleca dla Regionu 1: wyjścia od 438,650 MHz, wejścia 7,6 MHz niżej, od 431,050 MHz. W niektórych krajach są też inne segmenty, z przesunięciem 1,6 albo 2 MHz. Na mapie przesunięcie −600 kHz mają 83 z 92 przemienników 2 m, a −7,6 MHz 340 z 345 przemienników 70 cm. Pozostałe mają inne parametry i karta na górze strony pokazuje je osobno.

W radiu ustawiasz to na dwa sposoby:

  • Przesunięcie i kierunek. Ustawiasz częstotliwość odbioru (wyjście przemiennika), kierunek przesunięcia „−” i wartość 0,6 albo 7,6 MHz. Radio przy PTT samo przeskakuje niżej.
  • Osobna częstotliwość nadawania. Jeśli radio albo program ma tryb „split” (w CHIRP: Duplex = split), wpisujesz wprost obie częstotliwości: odbioru i nadawania. Nie zależy to wtedy od zapamiętanego przesunięcia. Uwaga: w zwykłym trybie pole Offset w CHIRP to wartość przesunięcia, a nie częstotliwość nadawania.

Uwaga na automaty. W opisanych modelach Yaesu (FT‑65, FT‑4X, FT5D) funkcja ARS jest fabrycznie włączona i sama dobiera przesunięcie w podzakresach przemienników. W Icomach ID‑52 PLUS i IC‑9700 automat jest według instrukcji tylko w wersji amerykańskiej. Kenwood TH‑D75E ma fabrycznie na 70 cm przesunięcie 5 MHz, czyli standard amerykański. Jeśli radio „samo” coś ustawiło, sprawdź, co dokładnie. Tabela radiotelefonów

Jak to sprawdzić: naciśnij PTT i popatrz na wyświetlacz. Wiele radiotelefonów pokazuje przy nadawaniu częstotliwość nadawania. Powinna być niższa od odbioru o 0,6 albo 7,6 MHz. Możesz też użyć funkcji odwrócenia (REV): radio zaczyna wtedy słuchać na wejściu przemiennika.

Ton CTCSS, 1750 Hz i nośna
Ton CTCSS243

z 275 przemienników FM na mapie mają w bazie podany ton CTCSS. Najczęściej: 67,0, 94,8, 103,5, 127,3 Hz.

Ton 1750 Hz6

przemienników otwiera krótki ton 1750 Hz na początku nadawania (według bazy, bez CTCSS).

Sama nośna26

przemienników według bazy otwiera się bez żadnego tonu.

Tylko cyfrowo162

przemienniki na mapie nie mają FM, tylko DMR, D‑STAR albo C4FM. Radio FM ich nie otworzy.

Trzy sposoby otwarcia

  • CTCSS to cichy ton poniżej pasma mowy, od 67 do ok. 250 Hz, wysyłany przez cały czas nadawania. Przemiennik z CTCSS otwiera się dopiero, gdy usłyszy właściwy ton, co ogranicza przypadkowe otwieranie przez inne sygnały. Zalecenie techniczne IARU Regionu 1 mówi, że przemienniki mają używać CTCSS albo tonu 1750 Hz, a nowe przemienniki od 2015 roku CTCSS na odbiorze i na nadawaniu. W tabeli IARU jest 35 tonów, od 67,0 do 250,3 Hz, z wymaganą dokładnością ±1%. Radia mają często więcej tonów, np. 50.
  • Ton 1750 Hz to krótki, słyszalny pisk na początku nadawania. Radio wysyła go osobnym przyciskiem albo kombinacją przycisków. Po otwarciu przemiennika puszczasz przycisk tonu i nadajesz zwykłym PTT, tak opisuje to np. instrukcja Yaesu FT‑70.
  • Sama nośna. Niektóre przemienniki otwierają się na każdy wystarczająco silny sygnał, bez tonu.

Koder, a nie dekoder

Ton w radiu ma dwie funkcje i to tu najczęściej jest błąd. Koder (nadawanie) wysyła ton i to on otwiera przemiennik. Dekoder (odbiór) sprawia, że radio otwiera głośnik dopiero po usłyszeniu tonu. W menu nazywa się to różnie: u Yaesu T‑TONE albo TONE (sam koder) i TSQL (koder i dekoder), w Icomach TONE i TSQL, w Baofengu T‑CTCS i R‑CTCS, w TYT TH‑9800 ENC i ENC DEC, w AnyTone TCDT i RCDT. Wiele radiotelefonów trzyma osobne wartości tonu dla nadawania i odbioru, więc zmiana tonu odbioru nie zmienia tonu, który wysyłasz.

Na początek ustaw sam koder. Jeśli włączysz też dekoder, a przemiennik nie odsyła tonu, przestaniesz go słyszeć. Wyglądałoby to wtedy tak, jakby przemiennik nie działał.

Dwupasmowy radiotelefon ręczny Yaesu FT2D z dwiema częstotliwościami na wyświetlaczu Radiotelefon ręczny Yaesu FT2D · fot. Wylie39, CC BY-SA 4.0, wycinek
Krok strojenia i 12,5 kHz

Na mapie jest 437 przemienników 2 m i 70 cm. 142 z nich, czyli 32%, mają częstotliwość wejścia albo wyjścia, której nie ustawisz gałką z krokiem 25 kHz. Na 70 cm to 100 z 345. Ustaw krok 12,5 kHz albo mniejszy krok będący jego dzielnikiem, np. 6,25 albo 2,5 kHz.

Krok strojenia 25 kHz i 12,5 kHz na 70 cmNa osi od 439,2625 do 439,3875 MHz kanały co 25 kHz to 439,275, 439,300, 439,325, 439,350 i 439,375. Między nimi leżą kanały co 12,5 kHz, w tym 439,2875 (SR6LWS) i 439,3625 (SR6WB), niedostępne przy kroku 25 kHz.439,2625439,275439,2875439,300439,3125439,325439,3375439,350439,3625439,375439,3875SR6LWSSR6WBSR9UVRSR2GDAkrok 25 kHzdodatkowo przy kroku 12,5 kHzMHz · wyjście przemiennika (słuchasz)

← przesuń w bok →

Siatka kanałów 70 cm. Przy kroku 25 kHz radio przeskakuje 439,350 → 439,375. Częstotliwość SR6WB (439,3625) leży dokładnie między nimi, a SR6LWS na Wielkiej Sowie (439,2875) między 439,275 a 439,300. Trafisz w nie dopiero z krokiem 12,5 kHz albo mniejszym, który się w nie dzieli, np. 6,25 kHz.

Krok strojenia to odstęp, o jaki radio zmienia częstotliwość jednym kliknięciem gałki albo strzałki. Ma znaczenie wtedy, gdy częstotliwość wpisujesz z klawiatury albo wybierasz gałką. Przy kroku 25 kHz gałką nie trafisz w 439,3625 MHz. W wielu radiach krok ogranicza też wpisywanie z klawiatury: Baofeng UV‑5R według instrukcji zaokrągla wpisaną częstotliwość w dół do kroku. Pomyłka o 12,5 kHz wystarczy, żeby przemiennik Cię nie usłyszał, a Ty jego słyszał zniekształcony albo wcale.

W planie pasm IARU Regionu 1 kanały przemienników 2 m i 70 cm są rozmieszczone co 12,5 kHz. Na 2 m kanały numeruje się od V00 = 145,000 MHz w górę co 12,5 kHz, a litera R oznacza wyjście przemiennika, np. RV48 = 145,600 MHz. Na 70 cm wyjścia przemienników leżą od 438,650 do 439,5875 MHz, także co 12,5 kHz i z przesunięciem 7,6 MHz.

  • Wpisujesz ręcznie: ustaw krok 12,5 kHz (w menu zwykle „STEP”). Jeśli radio go nie ma, wybierz mniejszy krok będący dzielnikiem 12,5 kHz, np. 6,25 albo 2,5 kHz.
  • Programujesz z komputera: sprawdź, czy w tabeli programu jest pełna wartość, np. 439.362500, a nie zaokrąglona. Po wgraniu kanałów porównaj ją z tym, co pokazuje wyświetlacz radia. Radiotelefony różnie traktują krok w kanałach z pamięci: w Baofengu UV‑5R i Kenwoodzie TH‑D75 krok ustawia się tylko w trybie VFO, a w Icomie ID‑52 PLUS można go ustawić także w trybie pamięci.
  • Test: karta przemiennika na górze strony podaje wymagany krok i przemienniki do próby w okolicy, z krokiem 25 kHz i 12,5 kHz, na 2 m i 70 cm.
Zasięg: słyszysz go, on Ciebie nie
Budynek ośrodka nadawczego Śnieżne Kotły na krawędzi skalnego urwiska w Karkonoszach Ośrodek nadawczy Śnieżne Kotły na krawędzi kotła w Karkonoszach. Stąd antena widzi daleko · fot. Jacek Halicki, CC BY-SA 4.0, wycinek

Dlaczego tak jest

Przemiennik ma zwykle antenę wysoko: na maszcie, szczycie albo kominie, jak SR5W „Wanda” na kominie ciepłowni Kawęczyn. Nadaje z mocą kilkunastu watów: w rejestrze UKE 347 z 388 przemienników 2 m i 70 cm z podaną mocą ma wpisane 15 W. Radio ręczne nadaje zwykle kilka watów, np. 5 W, z anteny przy głowie, a w budynku ściany i stropy tłumią sygnał. Dla tak bliskich częstotliwości tłumienie na drodze sygnału jest w obie strony podobne, więc przy podobnych pozostałych warunkach różnicę robi moc: radio 5 W ma trzy razy mniejszą moc niż przemiennik 15 W, czyli o ok. 4,8 dB. Przy odbiorze na granicy szumu taka różnica wystarcza, żeby przemiennik Cię nie usłyszał, choć Ty słyszysz go dobrze.

Co pomaga

  • Miejsce. Okno, balkon, otwarta przestrzeń, wyższe piętro. Na UKF kilka metrów w górę albo wyjście zza budynku robi dużą różnicę.
  • Antena. Lepsza antena i jej położenie często dają więcej niż samo zwiększenie mocy: dłuższa antena do radia ręcznego albo antena zewnętrzna. W samochodzie antena na dachu zamiast radia w kabinie.
  • Moc. Sprawdź, czy radio nie jest ustawione na małą moc (L, LOW). Na próbę zwiększ moc, a gdy łączność działa, używaj najmniejszej wystarczającej, jak zaleca IARU.
  • Inny przemiennik. Bliższy albo położony wyżej przemiennik często otwiera się bez kłopotu. Najbliższe pokaże karta po kliknięciu „Najbliżej mnie”.

Sprawdź odwrócenie (REV)

Funkcja odwrócenia zamienia na chwilę częstotliwość nadawania i odbioru. Słuchasz wtedy wejścia przemiennika, czyli tego, co nadają inni. Jeśli słyszysz korespondenta bezpośrednio, możecie przejść na kanał simpleksowy i zwolnić przemiennik.

Według zaleceń IARU ciągła linia na mapie zasięgu przemiennika oznacza obszar, w którym przez co najmniej 50% czasu łączność ma stacja samochodowa o mocy 10 W z anteną 5/8 λ. Radio ręczne z krótką anteną ma mniej, więc zasięg z mapy jest dla niego zbyt optymistyczny.

Zasięg do konkretnego przemiennika z Twojego miejsca, z rzeźbą terenu, policzysz w kalkulatorze anten (przycisk „Przemienniki”).

Tabela radiotelefonów i ich pułapki
Icom ID‑52E PLUS, IC‑9700

Bez automatu w wersji E

Funkcja Auto Repeater, która sama włącza przesunięcie i ton, według instrukcji jest dostępna tylko w wersji amerykańskiej. W wersji europejskiej kierunek (DUP–) i przesunięcie (Offset Freq) ustawiasz sam. W ID‑52E PLUS ton do przemiennika to osobna pozycja „Repeater Tone”, a nie „TSQL Freq”, i obie mają fabrycznie 88,5 Hz. Pozycja menu „Tone Burst” to nie ton 1750 Hz.

Kenwood TH‑D75E

Fabrycznie 5 MHz na 70 cm

Według instrukcji domyślne przesunięcie na 70 cm to 5 MHz we wszystkich wersjach. Automat Auto Offset w wersji E obejmuje tylko 145,600–145,799 MHz. Na 70 cm przyciskami [F], [REV] wybierasz kierunek, a w wersji E jest pozycja „= (−7,6 MHz)”. Domyślny krok na 430 MHz to 25 kHz, a zmienić go można tylko w trybie VFO.

Baofeng UV‑5R

Krok 25 kHz i przesunięcie zero

Fabrycznie krok (menu 1 STEP) to 25 kHz, a częstotliwość wpisana z klawiatury jest zaokrąglana w dół do kroku. Przesunięcie (26 OFFSET) wynosi 00.000, a kierunek (25 SFT‑D) jest wyłączony. Ton na nadawanie to 13 T‑CTCS, a nie 11 R‑CTCS. W trybie kanałów zmiany tonu w menu nie działają, więc ustawiasz je w trybie VFO przed zapisem kanału.

RadioPrzesunięcie (kierunek, wartość)Ton na nadawaniuKrokTon 1750 Hz
Yaesu FT‑65E24 REPEATER: ARS (fabrycznie włączony), MODE −REP, SHIFT29 SQL TYPE = T‑TONE, ton w 8 CTCSS (osobno TX i RX)30 STEP, fabrycznie AUTOMONI/T.CALL (fabrycznie w wersji E)
Yaesu FT‑4XE29 RPT.ARS, 31 RPT.SFT, 30 RPT.FRQ36 SQL.TYP = T‑TONE, 38 TN FRQ (osobno R i T)37 STEPMONI/T‑CALL (wersja E)
Yaesu FT5DECONFIG: 14 RPT ARS, 15 RPT SHIFT, 16 RPT SHIFT FREQSIGNALING: 11 SQL TYPE = TONE, 12 TONE SQL FREQ18 STEPMONI/T‑CALL (wersja E)
Icom ID‑52E PLUSQUICK › DUP: DUP–; MENU › SET › DUP/TONE › Offset FreqQUICK › TONE: TONE; ton w Repeater ToneQUICK › TSkrótko PTT, puść, potem przytrzymaj PTT
Icom IC‑9700DUP: DUP–TONE: TONE—trzymając PTT, przytrzymaj TONE (wersje europejskie)
Kenwood TH‑D75E[F], [REV]: kierunek, na 70 cm „= (−7,6 MHz)”; menu 140 przesunięcie[TONE]: Tone; [F], [TONE]: częstotliwośćtylko w VFO; 430 MHz fabrycznie 25 kHz[CALL] (wersja E)
Baofeng UV‑5R25 SFT‑D: −; 26 OFFSET13 T‑CTCS1 STEP, fabrycznie 25 kHzPTT + BAND (instrukcja; w części wersji inny klawisz)
Quansheng UV‑K58 SFT‑D: SUB; 9 OFFSET7 T_CTCS2 STEPdługie naciśnięcie bocznego klawisza 1
TYT TH‑9800#24 RPT.MOD: RPT.− (osobno dla lewego i prawego pasma); #27 SHIFT; #2 ARS fabrycznie wyłączony#31 TONE M = ENC; #30 TONE F#28 STEP, fabrycznie 12,5 kHzfunkcja TCALL przypisana do klawisza mikrofonu (ton wybierany w programie: sprawdź, czy to 1750 Hz)
AnyTone AT‑D878UVAuto Repeater w VFO (przesunięcie z programu CPS)TCDT (nadawanie), RCDT (odbiór)Freq StepPTT + PF1 (TBST; w menu sprawdź, czy wybrany jest 1750 Hz)

Nazwy i numery menu według instrukcji producentów (Yaesu, Icom, Kenwood, AnyTone, TYT) i oryginalnej instrukcji UV‑5R. Mogą się różnić między wersjami oprogramowania. Ton 1750 Hz w radiu z wersją amerykańską często trzeba najpierw włączyć w menu. Przy Yaesu FT‑65 instrukcja podaje, że na 70 cm przesunięcie zależy od wersji radia: 1,6, 7,6 albo 5 MHz.

CHIRP: Tone, a nie TSQL

W programie CHIRP kolumna „Tone Mode” decyduje, który ton radio wyśle. „Tone” wysyła ton z kolumny Tone, a odbiór zostaje zwykły. „TSQL” wysyła ton z kolumny ToneSql i dodatkowo wycisza odbiór, dopóki nie usłyszy tego samego tonu. Częsty błąd: ton wpisany w kolumnę ToneSql, a tryb ustawiony na Tone. Radio nie wyśle wtedy tonu albo wyśle zły.

TYT TH‑9800 i CHIRP

W zgłoszeniu błędu CHIRP #4683 z 2017 roku (wersja „legacy”, potwierdzane jeszcze w 2018) kanały zapisane z CHIRP-a pokazują w radiu przesunięcie 7,60 MHz. Nie wiadomo, czy dotyczy to obecnej wersji CHIRP-a. Gdy zmienisz potem w radiu ustawienie przesunięcia, radio nadaje już na złej częstotliwości. W zgłoszeniu z tą samą wadą (#4857) pomagało dopiero wyłączenie i włączenie radia. Obejście ze zgłoszenia: zakładaj kanał w radiu albo przenoś go radio → CHIRP → radio i nie kopiuj kanałów wewnątrz CHIRP-a.

Przemienniki cyfrowe: DMR, D‑STAR, C4FM

Przemiennika pracującego wyłącznie cyfrowo nie otworzysz radiem FM, nawet z dobrym tonem. Potrzebujesz radia z tą samą emisją. Do tego każda emisja wymaga kilku własnych ustawień.

DMR

Kod koloru, szczelina, grupa

Kanał DMR to częstotliwość, kod koloru (CC), szczelina czasowa (TS1 albo TS2) i grupa rozmówców. Jeśli kod koloru w radiu różni się od kodu przemiennika, przemiennik nie przyjmie Twojej transmisji. Radio po naciśnięciu PTT czeka na potwierdzenie przemiennika, a gdy go nie dostanie, przestaje nadawać. Kody bywają różne: sieć KPGK w Małopolsce używa dziś CC 9, więc kod sprawdź dla konkretnego przemiennika. Do sieci BrandMeister potrzebujesz własnego DMR ID z RadioID.net. Po nadaniu ID BrandMeister zaleca odczekać 2–5 minut na synchronizację, a od lipca 2026 RadioID.net co roku prosi o potwierdzenie i niepotwierdzone numery dezaktywuje.

D‑STAR

RPT1, RPT2 i rejestracja

Do zwykłego wywołania w polu UR wpisujesz CQCQCQ, a w RPT1 znak przemiennika dopełniony spacjami tak, żeby litera modułu była na ósmej pozycji: B dla 70 cm, C dla 2 m, A dla 23 cm. Do łączności przez internet w RPT2 wpisujesz ten sam znak z literą G (bramka), a Twój znak musi być zarejestrowany. W sieci bramek G2/G3 wystarczy jedna rejestracja na dowolnej z nich. Więcej w poradniku D‑STAR od zera.

C4FM

Tryb DN i numer DG‑ID

W radiach Yaesu C4FM, np. FT‑70, funkcja AMS jest fabrycznie włączona i dobiera tryb do odbieranego sygnału. Podstawowy tryb cyfrowy to DN. Przemienniki Yaesu DR‑2X mogą wymagać numeru DG‑ID: nadawczy DG‑ID ustawiasz taki jak na wejściu przemiennika, a odbiorczy na „00”, żeby słyszeć wszystkich. Do cyfrowego węzła WIRES‑X łączysz się w trybie C4FM, do analogowego w FM, a ustawienie AUTO łączy tylko z węzłami otwartymi, z DG‑ID „00”.

Porównanie trzech systemów, z ich zaletami i wadami, znajdziesz w artykule D‑STAR / C4FM / DMR.

Źródła
  1. Mapa przemienników sq5cba.pl: baza vhf.com.pl i rejestr pozwoleń UKE (dane.gov.pl, zbiór 1051) z ręcznymi poprawkami po zgłoszeniach; statystyki w tekście liczone automatycznie z tej bazy · sq5cba.pl/przemienniki.html
  2. IARU Region 1: VHF Managers Handbook, wyd. 10.03 (plan pasm 2 m i 70 cm, oznaczenia kanałów, zalecenia FM.1 i FM.2 dla przemienników, tabela tonów CTCSS) · iaru-r1.org
  3. GB3GD (Wyspa Man): „The Great Deviation Debate” — dewiacja i zbyt głośny ton 1750 Hz · qsl.net/gb3gd
  4. RSGB ETCC: „How to use repeaters” · ukrepeater.net
  5. BTECH: „Why can't I hit the repeater?” · baofengtech.com
  6. Krzysztof Dąbrowski OE1KDA: „Poradnik DMR” (2016), Biblioteka Polskiego Krótkofalowca · bpk.pzk.org.pl
  7. BrandMeister: rejestracja konta i numery DMR ID; RadioID.net: coroczna weryfikacja ID · help.brandmeister.network · news.brandmeister.network
  8. D‑STAR: instrukcja rejestracji w sieci bramek · regist.dstargateway.org; Icom France: prezentacja D‑STAR (UR, RPT1, RPT2) · icomfrance.com
  9. Instrukcje obsługi: Yaesu FT‑65R/E, FT‑4XR/XE, FT5DR/DE, FT‑70DR/DE, FTM‑200DR/DE (yaesu.com); Icom ID‑52E PLUS, ID‑52E, IC‑9700 (icomuk.co.uk); Kenwood TH‑D75E (kenwood.com); AnyTone AT‑D878UV (anytone.net); TYT TH‑9800 i Quansheng UV‑K5 (kopie na rigreference.com); Baofeng UV‑5R (oryginalna instrukcja i opracowanie L. Lidberga, miklor.com)
  10. CHIRP: zgłoszenia błędów #4683 i #4857 (TYT TH‑9800) oraz opis kolumn edytora pamięci · chirpmyradio.com · wiki CHIRP
Zdjęcia

Po drugiej stronie Twojego PTT

Las masztów antenowych na grzbiecie góry, spowity złocistą chmurą o zachodzie słońca
Maszty na szczycie o zachodzie. South Mountain w Arizonie · fot. Alan Stark, CC BY-SA 2.0, wycinek
Wnęki rezonansowe duplekseru przemiennika połączone kablami, obok analizator widma z krzywą rezonansu
Strojenie duplekseru przemiennika 2 m. Duplekser pozwala przemiennikowi jednocześnie słuchać i nadawać na jednej antenie. To dlatego wejście i wyjście muszą być rozsunięte · fot. Sterling Coffey, CC BY 2.0
Szafa stacji przemiennikowej z panelami czterech przemienników, wskaźnikami wychyłowymi i diodami
Szafa niemieckiej stacji przemiennikowej. Panele przemienników DB0DOZ, DB0RWN, DB0FBB i DB0BRO z S‑metrami · fot. Axel Schwenke, CC BY-SA 2.0
Dłoń trzymająca dwupasmowy radiotelefon Kenwood TH-D72 z częstotliwościami 2 m i 70 cm na wyświetlaczu
Radio dwupasmowe w dłoni. Kenwood TH‑D72 na 144 i 439 MHz · fot. Jeff Davis, CC BY 2.0
Drewniany budynek i wieża ośrodka nadawczego Śnieżne Kotły z antenami na ścianach wieży
Śnieżne Kotły z bliska. Wieża ośrodka nadawczego w Karkonoszach · fot. Jacek Halicki, CC BY-SA 4.0
Kratowe maszty z antenami na szczycie Santiago Peak w Kalifornii pod zachodzącym słońcem
Szczyt z masztami o zachodzie. Santiago Peak w Kalifornii · fot. Bluesnote, CC BY-SA 4.0
Dalej nie działa?

Napisz, pomogę

Podaj model radia, przemiennik i to, co dzieje się po naciśnięciu PTT. Jeśli dane przemiennika na mapie są nieaktualne, zgłoś to przyciskiem „Zgłoś” w jego karcie na mapie.

Napisz do mnie Mapa przemienników