Strona główna  /  Poradnik  /  POTA i SOTA

Poradnik · praca w terenie

POTA i SOTA:
radio z parku i ze szczytu

POTA i SOTA to programy pracy przenośnej, z parku i ze szczytu. W Polsce jest 2981 aktywnych parków POTA z prefiksem PL- i 211 szczytów SOTA w asocjacji SP. Park zaliczasz po 10 QSO w jednej dobie UTC, a punkty za szczyt po 4 QSO z różnymi stacjami. Na stronie jest mapa z najbliższymi parkami i szczytami.

2981 parków PL‑ 211 szczytów SP POTA: 10 QSO SOTA: 4 QSO
Krótkofalowiec w kapeluszu siedzi na kamienistym szczycie i mówi do mikrofonu przenośnego radia; obok plecaki, różowe odciągi masztu antenowego, w tle ośnieżone góry Stacja SOTA na szczycie · fot. brewbooks (Flickr), CC BY-SA 2.0, wycinek
Mapa · dane z 14.10.2026

Gdzie w Polsce można aktywować

Filtry ograniczają widok, a kliknięcie punktu wybiera park albo szczyt. Kliknięcie w dowolne miejsce mapy albo przycisk położenia pokazuje najbliższe.

Mapa parków POTA i szczytów SOTA w Polsce Mapa Polski z granicami województw. Zielone punkty to obszary chronione w programie Parks on the Air, pomarańczowe trójkąty to szczyty programu Summits on the Air, głównie w górach na południu kraju. SQ5CBA
park lub rezerwatpark narodowyszczyt SOTA

Mapa wczyta dane, gdy do niej przewiniesz.

Dane są z API POTA i z listy szczytów SOTA z 14.10.2026, a nazwy parków pochodzą z bazy POTA. W promieniu 30 km od centrum Warszawy jest 77 parków, a najbliższy szczyt SOTA od Warszawy to Łysica, ok. 149 km. Odległości na mapie są w linii prostej do punktu referencyjnego parku lub szczytu, a nie do granicy czy parkingu.

Parks on the Air

POTA: dziesięć łączności z parku

Parks on the Air to program pracy przenośnej z obszarów chronionych. Wyrósł z rocznej akcji National Parks on the Air (NPOTA), którą ARRL prowadziła w 2016 r. na stulecie amerykańskiej służby parków narodowych. Organizacja POTA działa od 2018 r.

Aktywator to licencjonowany krótkofalowiec, który jest w parku z listy POTA i łączy się z innymi licencjonowanymi stacjami. Hunter to każdy inny licencjonowany operator, który robi z nim QSO. Na huntera mówi się czasem chaser.

Udana aktywacja to minimum 10 QSO z parku z listy w jednej dobie UTC. POTA nie wymaga konkretnej wymiany w QSO. Limitu mocy nie ma, ale obowiązują limity z licencji i bandplanu oraz zasada minimum mocy potrzebnej do łączności. Wolno pracować z pojazdu zaparkowanego na terenie publicznym w granicach parku. Operator i cały sprzęt muszą być w tych granicach. Dozwolone są wszystkie pasma i emisje według klasy licencji. Przemienniki naziemne są zakazane, przemienniki satelitarne dozwolone. W pełni automatyczne QSO są zakazane.

Możesz ogłosić się sam, czyli zrobić self-spot, na stronie spottingowej POTA. Hunter też może dać spot albo go odświeżyć. Spot znika około 30 minut po ostatnim spocie albo gdy komentarz oznacza QRT. Log w formacie ADIF wysyła tylko aktywator. Hunter nie wysyła logu i dostaje zaliczenie z logu aktywatora. Limitu czasu na wysłanie logu nie ma.

Polskie parki mają numery PL-xxxx. W relacjach z 2023 r. występowało SP-xxxx, z tymi samymi numerami. Data zmiany prefiksu dla Polski nie jest potwierdzona. PL-0695 to Kampinoski Park Narodowy. PL-0576 to Warszawski Obszar Chronionego Krajobrazu, 956 aktywacji, drugi wynik w Polsce. Najczęściej aktywowany jest PL-1517 Bory Tucholskie, 4339 aktywacji. Hunter może być w domu. Gdy jest w innym parku z listy, QSO staje się Park to Park (P2P). Aktywacja kilku parków naraz, two-fer albo three-fer, jest dozwolona, gdy jest obszar, w którym przecinają się granice wszystkich tych parków.

Składany stolik z radiem i klawiszem telegraficznym na trawiastej polanie, obok krzesełko turystyczne, w tle maszt z rozpiętą anteną drutową i drzewa Aktywacja POTA · fot. Evesiesta, CC BY-SA 4.0, wycinek
Summits on the Air

SOTA: cztery łączności ze szczytu

Summits on the Air działa od 2.03.2002, z pomysłu G3WGV rozwijanego razem z G3CWI. Asocjacja SP jest w programie od 1.04.2008 i liczy 211 szczytów w 15 regionach.

Obowiązują SOTA General Rules 1.21 z 1.06.2022. Program jest przeznaczony do pracy przenośnej (/P) i nie przyjmuje pracy z pojazdu. Nie wolno nadawać w pojeździe ani blisko niego. Żadna część stacji nie może być podłączona do pojazdu. Pozycja operatora musi być w strefie aktywacji. W General Rules ta strefa to zwykle 25 m w pionie poniżej wierzchołka. Wartość dla asocjacji SP nie jest potwierdzona, bo podręcznik ARM SP był niedostępny. Sprzęt wnosi na miejsce zespół aktywacyjny. Zasilanie ma być wyłącznie przenośne, na przykład akumulatory albo ogniwa słoneczne. Agregaty na paliwo kopalne i źródła zainstalowane na stałe są zakazane.

Jedno QSO ze szczytu wystarcza, żeby aktywacja się liczyła. Punkty za szczyt wymagają minimum 4 QSO z różnymi stacjami, z wymianą znaków i raportów. QSO z inną stacją w tej samej strefie aktywacji nie wlicza się. QSO przez przemienniki naziemne też nie. Przez satelity i przemienniki balonowe wolno. Punkty za dany szczyt aktywator bierze raz w roku kalendarzowym. Log ekspedycji trzeba wysłać do bazy SOTA, formularzem albo plikiem.

Chaser dostaje punkty za QSO z ekspedycją, z wymianą znaków i raportów w obie strony. Z danym szczytem liczy się jedno QSO na dobę, od 00:00 do 23:59 UTC. Aktywator może doliczyć punkty chasera za QSO z innymi szczytami. W SWL może brać udział każdy, także bez licencji. Kart QSL nie trzeba, weryfikacja jest w bazie SOTA. Szczyt daje 1, 2, 4, 6, 8 albo 10 punktów. Bonus to +3 punkty: w General Rules zimowy tylko dla wyższych szczytów, letni dla wszystkich. W liście szczytów SP bonus +3 jest tylko przy 8 i 10 punktach. Okres bonusu zimowego w SP nie jest potwierdzony.

Najczęściej aktywowana w SP jest Babia Góra (Diablak), SP/BZ-001, 1725 m, 348 aktywacji. Najwyższy polski szczyt w programie to Mięguszowiecki Szczyt, SP/TA-001, 2432 m. Łysica ma kod SP/GS-001 i 612 m. Śnieżka nie ma dziś aktywnej referencji w asocjacji SP. Wpis SP/KA-001 był ważny do 30.09.2017, a liczy się czeski OK/KR-001. Rysy nie występują w asocjacji SP, jest tylko OM/PO-092.

Mężczyzna siedzi po turecku na skale w lesie i mówi do mikrofonu; przed nim radio i notatki, obok pionowa antena z czerwoną chorągiewką SOTA nie zawsze oznacza widoki · fot. Dave Clausen, CC BY 2.0, wycinek
Trawiaste, połoninowe grzbiety Tarnicy pod błękitnym niebem, na pierwszym planie wydeptana ścieżka szlaku
Tarnica (1346 m, SP/BI‑001) – najwyższy szczyt polskich Bieszczadów i popularny cel aktywacji SOTA · fot. Pudelek, CC BY-SA 4.0
Wschód słońca nad ośnieżonym wierzchołkiem Babiej Góry, wiatr niesie śnieg nad ziemią, na horyzoncie zarys Tatr
Świt na Babiej Górze (SP/BZ‑001): zimowa aktywacja wymaga ciepłych rękawic i zapasu akumulatorów · fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0
Samotne drzewo we mgle na łące, za nim pomarańczowe słońce wschodzące nad Puszczą Kampinoską
Kampinoski Park Narodowy (POTA PL‑0695) o świcie – park pod Warszawą, z którego można nadawać w programie POTA · fot. McBartosz, CC BY 3.0
Radiotelefony i akumulator na betonowym cokole na skalistym szczycie, antena na statywie, w tle ośnieżone góry
Stacja SOTA na alpejskim szczycie · fot. Ptolusque, CC BY-SA 4.0
Pionowa antena na maszcie nad brzegiem jeziora, na pniu w trawie leży małe radio z akumulatorem
Aktywacja POTA nad wodą · fot. Jeepinjeepin, CC BY-SA 4.0
Trawiaste zbocze pod kamienistym wierzchołkiem Babiej Góry, nad nim chmury
Diablak latem, SP/BZ‑001, najczęściej aktywowany szczyt w SP · fot. Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0
Strefa aktywacji SOTA Przekrój góry. Strefa aktywacji obejmuje zwykle teren do 25 metrów w pionie poniżej wierzchołka. Operator z radiem na akumulatorze stoi w strefie, czyli w prawidłowym miejscu i z prawidłowym zasilaniem. Praca z samochodu i z agregatu jest niedozwolona: regulamin SOTA zabrania pracy z pojazdu lub w jego pobliżu oraz zasilania z agregatów na paliwa kopalne i ze źródeł zainstalowanych na stałe. zwykle 25 mw pionie wierzchołek strefa aktywacji radio + akumulator✓ dobre miejsce praca z auta✗ nie w SOTA agregatagregat na paliwo, zasilanie stałe✗ zakazane SOTA · regulamin ogólny, pkt 3.7.1 W POTA wolno nadawać z samochodu zaparkowanego na terenie publicznym w granicach parku.

← przesuń w bok →

Strefa aktywacji. Rysunek pokazuje pas pod wierzchołkiem, w którym ma być operator. W General Rules ten pas ma zwykle 25 m w pionie.
PunktyWysokości w grupie (min–maks)Liczba szczytówBonus
1225–598 m24—
2609–696 m23—
4701–848 m47—
6850–998 m55—
81004–1297 m43+3
101307–2432 m19+3

Zakresy pokazują najniższy i najwyższy szczyt w każdej grupie punktowej aktualnej listy, a nie progi z regulaminu asocjacji (podręcznik SP był niedostępny). Bonus +3 mają tylko szczyty za 8 i 10 punktów; okresu bonusu zimowego w SP nie udało się potwierdzić.

Porównanie

POTA, SOTA i WWFF obok siebie

POTASOTAWWFF
Gdzieparki i obszary chronioneszczyty z listy asocjacjiobszary chronionej przyrody
W Polsce2981 parków PL‑xxxx211 szczytów SP/xx‑nnn3150 obiektów SPFF‑nnnn
Ważna aktywacja10 QSO w dobie UTC1 QSO, punkty od 4 QSO44 QSO do dyplomów aktywatora
Z samochodutak, na terenie publicznym w granicach parkunie, ani w jego pobliżu—
Zasilaniebrak wymogu zasilania przenośnegotylko przenośne—
LogADIF od aktywatorabaza SOTA—
Od kiedyorganizacja od 20182.03.2002 (SP od 2008)2008 (WFF), 2012 (WWFF)

Kreska oznacza, że tej zasady WWFF nie sprawdzałem w regulaminie. Szczegóły zawsze w aktualnych regulaminach programów.

WWFF: trzeci program

WWFF, czyli World Wide Flora and Fauna, to trzeci program obok POTA i SOTA: praca przenośna w obszarach chronionej flory i fauny. Ruch zaczął się w 2008 jako WFF, z inicjatywy Russian Robinson Club, a w listopadzie 2012 ruszył ponownie jako WWFF. Aktywacja liczy się do dyplomów aktywatora WWFF po minimum 44 QSO. Katalog z 14.10.2026 ma 3150 aktywnych obiektów SPFF. Kampinoski Park Narodowy ma inne numery: PL-0695 w POTA i SPFF-0008 w WWFF.

Na jakich częstotliwościach

POTA nie ma zalecanych częstotliwości. SOTA też nie wyznacza własnych, choć zachęca aktywatorów, żeby podawali częstotliwość pracy. Aktywacje często są QRP. SOTA zaleca omijać międzynarodowe częstotliwości QRP, bo jest tam QRM od chaserów z dużą mocą, i pracować z przesunięciem względem nich.

W bandplanie HF IARU Region 1 centra aktywności QRP to między innymi 14060 kHz CW i 14285 kHz SSB. 145,500 MHz to w bandplanie VHF IARU Region 1 częstotliwość wywoławcza FM. Nie jest to oficjalna częstotliwość SOTA, bo SOTA nie wyznacza własnej częstotliwości wywoławczej na 2 m.

Krok po kroku

Pierwsza aktywacja

  • Wybierz park albo szczyt z mapy na tej stronie i zapisz numer. W parku zbierz 10 QSO w jednej dobie UTC. Na szczycie jedno QSO zalicza aktywację, a 4 QSO z różnymi stacjami dają punkty.
  • Sprawdź granice parku: Ty i cały sprzęt na terenie publicznym wewnątrz nich. W POTA wolno pracować z pojazdu, jeśli stoi w tych granicach. Na szczycie pozycja operatora ma być w strefie aktywacji. W SOTA nie pracuj z pojazdu ani blisko niego, a sprzęt wnosi zespół.
  • Zasilanie w SOTA tylko przenośne, na przykład akumulatory albo ogniwa słoneczne. Agregat na paliwo kopalne i źródło zainstalowane na stałe są zakazane. POTA takiego wymogu nie stawia. Pobór policzysz w kalkulatorze zasilania.
  • Wymiary anteny drutowej obliczysz w kalkulatorze anten drutowych. W SOTA antena wchodzi w sprzęt, który zespół wnosi.
  • Ogłoś się. W POTA możesz dać self-spot, a hunter może spotować i odświeżać spot. W SOTA na SOTAwatch podaj częstotliwość, emisję, czas i znak. Tablice spot i alert nie służą do zwykłych wiadomości.
  • Wyślij log. Do POTA idzie plik ADIF i wysyła go tylko aktywator, bez limitu czasu. Log SOTA wprowadzasz formularzem w bazie SOTA albo przesyłasz jako plik; bez logu nie ma punktów.
  • Nie zostawiaj śladów. Zabierz po sobie wszystko, co przyniosłeś.
Źródła

Skąd te zasady i liczby

  1. POTA: regulamin (Rules, wersja 1.3) i przewodnik aktywatora · docs.pota.app
  2. POTA: lista parków w Polsce (API, stan 14.10.2026) · pota.app
  3. POTA: zmiana oznaczeń na ISO 3166 (2024) · docs.pota.app
  4. ARRL: National Parks on the Air 2016 · www.arrl.org
  5. SOTA General Rules, wersja 1.21 (1.06.2022) · www.sota.org.uk
  6. SOTA: asocjacja SP i lista szczytów (stan 14.10.2026) · www.sotadata.org.uk
  7. WWFF Global Rules 5.10 i katalog obiektów · wwff.co
  8. IARU Region 1: bandplany HF i VHF · www.iaru-r1.org
Następny krok

Wybierz miejsce i spakuj radio

Jak chcesz wyjść z radiem, zacznij od mapy u góry strony i sprawdź, co jest najbliżej. Na fale krótkie zajrzyj do poradnika KF.