Strona główna / Poradnik 2 m i 70 cm

Poradnik · VHF / UHF

Pasma 2 m i 70 cm

To dwa najpopularniejsze pasma na start w krótkofalarstwie. Tani radiotelefon dual-band, sieć przemienników i aktywne lokalne społeczności sprawiają, że właśnie tutaj robi się pierwsze łączności. Poniżej praktyczny przewodnik: częstotliwości, przemienniki, emisje, propagacja, sprzęt i pierwsze QSO.

2 m · 144–146 MHz 70 cm · 430–440 MHz FM · SSB · CW · cyfrowe IARU Region 1

Jak działa przemiennik Pierwsze QSO krok po kroku

Dwupasmowy radiotelefon ręczny (HT) 2 m/70 cm na drewnianym blacie

Od czego zacząć

Dlaczego akurat te pasma

VHF i UHF to najłatwiejsze wejście w eter — niski koszt, szybki efekt i ludzie, których usłyszysz od pierwszego dnia.

Tani sprzęt

Ręczny radiotelefon dual-band kosztuje tyle, co budżetowy smartfon — i obsługuje oba pasma naraz.

Duży zasięg

Przemienniki na wysokich punktach pozwalają z 5 W z ręczniaka pokryć dziesiątki kilometrów.

Żywe pasmo

Lokalne kluby, sieci i codzienne QSO. Zawsze jest z kim pogadać i kto pomoże na starcie.

Mobilnie

Praca z auta, z plecaka, z górki czy z balkonu — VHF/UHF nadają się do pracy w terenie idealnie.

Mapa pasm

Dwa pasma, dwa charaktery

2 m daje lepszy zasięg w terenie otwartym, 70 cm lepiej radzi sobie w miejskiej zabudowie. Najlepiej mieć oba.

Pasmo 2 m

144,000–146,000 MHzVHF

„Król” łączności lokalnych i regionalnych. Fale lepiej omijają przeszkody i dają większy zasięg w terenie otwartym. Latem zdarzają się otwarcia Sporadic-E na duże odległości.

Częstotliwość	Przeznaczenie
144,050	CW (telegrafia) — wywołanie
144,174	FT8 (emisja cyfrowa)
144,300	SSB — częstotliwość wywoławcza
144,800	APRS (pakiet / pozycja)
145,500	FM — kanał wywoławczy (S20)
145,200–145,575	Simpleks FM (kanały robocze)
145,600–145,800	Wyjścia przemienników · odstęp −600 kHz

Pasmo 70 cm

430,000–440,000 MHzUHF

Krótsze fale lepiej wnikają w zabudowę, anteny są mniejsze i wygodniejsze. Dużo przemienników, w tym cyfrowych (DMR, C4FM, D-STAR). Świetne do pracy w mieście.

Częstotliwość	Przeznaczenie
432,050	CW (telegrafia) — wywołanie
432,200	SSB — centrum aktywności
433,400–433,575	Simpleks FM (kanały robocze)
433,500	FM — kanał wywoławczy
438,xxx	Wyjścia przemienników · odstęp −7,6 MHz
≈439	Przemienniki cyfrowe (DMR / C4FM / D-STAR)

Pamiętaj: to orientacyjne punkty odniesienia z planu pasm IARU Region 1. Dokładny podział, kanały przemienników i tony dostępu zawsze sprawdzaj w aktualnym bandplanie PZK oraz w lokalnych wykazach przemienników. Żeby nadawać, potrzebujesz świadectwa operatora i pozwolenia radiowego (egzamin w UKE) — nasłuch jest wolny dla każdego.

Klucz do zasięgu

Przemienniki (repeatery)

Przemiennik to stacja na wysokim punkcie, która odbiera Twój sygnał i natychmiast retransmituje go z dużą mocą — dzięki temu dwa ręczniaki „widzą się” z odległości dziesiątek kilometrów.

Trzy rzeczy, które trzeba ustawić

Odstęp (shift) — przemiennik nadaje i odbiera na różnych częstotliwościach. Na 2 m odstęp to −600 kHz, na 70 cm −7,6 MHz. Radio ustawia go automatycznie po wybraniu kanału.
Ton dostępu (CTCSS) — cichy subton (np. 88,5 Hz; w Polsce często 71,9 Hz), który „otwiera” przemiennik. Bez właściwego tonu nie ruszysz nawet przy mocnym sygnale.
Nasłuch — zanim wciśniesz PTT, posłuchaj, czy ktoś nie prowadzi łączności. Przemiennik to wspólny zasób.

Zgłoszenie jest krótkie: podajesz znak i czekasz. Po stronie technicznej radio robi resztę — Ty dbasz o kulturę pracy i przerwy między transmisjami (przemienniki mają „timeout”, który ucina zbyt długie wejścia).

Maszt antenowy przemiennika na tle nieba o zachodzie słońca

✓

Wejście na przemiennik: nie mów „proba proba” — podaj znak. Np.: „SQ5CBA nasłuch” albo „SQ5CBA, czy ktoś chętny do QSO?”. Zostaw krótką przerwę po zwolnieniu PTT, żeby inni mogli się wtrącić.

Warszawa i okolice

Aktywne przemienniki

Przemiennik odbiera na wejściu i retransmituje na wyjściu z wysokiego obiektu — ręczniakiem z 5 W pokrywasz całą aglomerację. W radiu ustawiasz częstotliwość wyjściową (na niej słuchasz), a shift i ton CTCSS radio dokłada przy nadawaniu.

Znak	Słuchasz (wyjście)	Nadajesz (wejście)	Shift	CTCSS	Emisja	Lokalizacja
SR5W	145.750 MHz	145.150 MHz	−600 kHz	127.3 Hz	FM	komin EC Kawęczyn
SR5WA	439.350 MHz	431.750 MHz	−7,6 MHz	127.3 Hz	FM	komin EC Kawęczyn
SR5WAD	438.3375 MHz	430.7375 MHz	−7,6 MHz	— (cyfra)	DMR · BrandMeister	komin EC Kawęczyn
SR5RR	439.275 MHz	431.675 MHz	−7,6 MHz	127.3 Hz	FM · EchoLink / FM-Poland	Warszawa-Mokotów, ul. Iberyjska
SR5E	439.375 MHz	431.775 MHz	−7,6 MHz	127.3 Hz	FM	Warszawa-Ochota

SR5

Przemiennik „Wanda” (SR5W) to pierwszy wybór na 2 m w Warszawie: w radiu wpisz 145.750, shift −600 kHz i ton nadawany CTCSS 127,3 Hz (funkcja „Tone" / T-CTCSS — ton tylko przy nadawaniu). Antena wisi ponad 300 m nad ziemią, więc słychać go daleko poza miastem. Utrzymuje go klub SP5KAB.

Status przemienników bywa zmienny — przed dłuższym wypadem sprawdź aktualność w bazach: przemienniki.net, przemienniki.eu lub u operatora: sp5kab.pl.

Dwie drogi

Simpleks czy przemiennik?

Simpleks

Bezpośrednio, radio ↔ radio

Nadajesz i odbierasz na tej samej częstotliwości, bez pośrednika. Mniejszy zasięg, ale pełna niezależność. Schemat pracy: zawołaj na kanale wywoławczym (145,500 / 433,500), po nawiązaniu kontaktu zejdź na kanał roboczy i zwolnij wywoławczy dla innych.

Przemiennik

Z pomocą infrastruktury

Większy zasięg dzięki wysokiemu masztowi i mocy przemiennika — także z ręczniaka w dolinie czy z auta w ruchu. To wspólny zasób, więc łączności trzymaj zwięzłe, a dłuższe pogawędki przenoś na simpleks.

Antena do anteny

Kanały simpleks FM

Simpleks to łączność bezpośrednia, bez przemiennika — obie stacje nadają i odbierają na tej samej częstotliwości. Kanały idą co 12,5 kHz. Zanim zaczniesz nadawać, chwilę posłuchaj, czy kanał jest wolny.

2 m

145.200 – 145.5875SIMPLEKS FM · CO 12,5 kHz

Częstotliwość	Kanał	Uwagi
145.225 MHz	S9	zwykle wolny — dobry na umówione QSO
145.250 MHz	S10	w wielu miastach chodzą tu lokalne „kółeczka" — regularne spotkania na paśmie
145.275 MHz	S11	zwykle wolny; dobre miejsce na dłuższą rozmowę
145.2875 MHz	—	kanał bramek internetowych (gateway) — nie zajmuj na rozmowy
145.300 MHz	S12	kanał roboczy; bywa aktywny w zawodach i akcjach terenowych
145.325 MHz	S13	kanał roboczy, zwykle cicho
145.3375 MHz	—	drugi kanał bramek internetowych (gateway) — omijaj
145.350 MHz	S14	propozycja „naszej" częstotliwości na stałe QSO — zwykle wolna
145.375 MHz	S15	wywoławcza cyfrowego głosu (C4FM/D-STAR/DMR simpleks) — na FM lepiej omijać
145.400 MHz	S16	środek zakresu, zwykle wolny
145.425 MHz	S17	kanał roboczy, rzadko zajęty
145.450 MHz	S18	kanał roboczy, rzadko zajęty
145.475 MHz	S19	ostatni kanał przed wywoławczą
145.500 MHz	S20	WYWOŁAWCZA FM — tu wołasz, po nawiązaniu QSO schodzisz niżej lub wyżej
145.525 MHz	S21	pierwszy wybór po zejściu z wywoławczej — tu najczęściej słychać QSO
145.550 MHz	S22	drugi klasyczny kanał „po wywoławczej"
145.575 MHz	S23	górny skraj zakresu simpleksu FM

Nazwy S9–S23 to stara, wciąż powszechnie używana numeracja kanałów co 25 kHz („spotkajmy się na S21"). Między nimi są jeszcze kanały „połówkowe" co 12,5 kHz (145.2125, 145.2375 …) — gdy tłok, tam szukaj wolnego miejsca.

70 cm

433.400 – 433.575SIMPLEKS FM · CO 12,5 kHz

Częstotliwość	Uwagi
433.400 MHz	dolny skraj zakresu, zwykle wolny — dobry na umówione QSO
433.425 MHz	kanał roboczy, rzadko zajęty
433.450 MHz	wywoławcza cyfrowego głosu (C4FM/D-STAR/DMR simpleks) — na FM lepiej omijać
433.475 MHz	ostatni kanał przed wywoławczą
433.500 MHz	WYWOŁAWCZA FM 70 cm — odpowiednik S20 z dwójki
433.525 MHz	pierwszy wybór po zejściu z wywoławczej
433.550 MHz	drugi klasyczny kanał „po wywoławczej"
433.575 MHz	górny skraj zakresu; bywa zaśmiecany przez urządzenia LPD

Na 70 cm zasięg simpleksu w mieście bywa krótszy niż na 2 m, ale pasmo jest cichsze — łatwiej znaleźć wolny kanał. Uwaga: zakres 433–434 MHz dzielimy z urządzeniami LPD/SRD (piloty, czujniki) — drobne trzaski to norma.

·−

Umówione QSO? Wołaj na 145.500 (S20), a po nawiązaniu łączności schodźcie np. na 145.350 (S14) albo dowolny wolny kanał roboczy z tabeli. Wywoławcza służy tylko do nawiązania łączności — dłuższe rozmowy prowadzi się na kanałach roboczych.

Krok po kroku

Jak to wgrać do radia

Niezależnie czy masz Yaesu, Baofenga czy cokolwiek innego — schemat jest ten sam.

Kanały simpleks — sama częstotliwość

Wpisz częstotliwość z tabeli, bez shiftu i bez CTCSS, i zapisz jako kanał pamięci z czytelną nazwą.

145.500 · shift OFF · ton OFF → „WYW 2M"

Przemiennik — wyjście, shift i ton

Wpisz częstotliwość wyjściową, ustaw shift ujemny (−600 kHz na 2 m, −7,6 MHz na 70 cm) i ton CTCSS nadawany 127,3 Hz. Wybierz tryb „Tone" (T-CTCSS), a nie „TSQL" — ton ma iść tylko w eter, nie blokować odbioru.

145.750 · shift −0.600 · Tone 127.3 → „SR5W WANDA”

Sprawdź, czy wchodzisz

Naciśnij krótko PTT i podaj swój znak. Jeśli po puszczeniu przycisku przemiennik „odpowie" nośną (tzw. ogon) — jesteś w systemie. Nie kluczuj pustego PTT bez znaku.

Nasłuch przed nadawaniem

Stara zasada: najpierw posłuchaj, czy częstotliwość jest wolna, potem zapytaj „czy częstotliwość jest zajęta?", a dopiero potem wołaj CQ.

Rodzaje pracy

Emisje na VHF/UHF

Na górze pasma króluje FM i przemienniki, na dole — SSB i CW do pracy DX. Coraz więcej jest też głosu cyfrowego.

Podstawa codzienna

Przemienniki i simpleks lokalny, czysty dźwięk przy mocnym sygnale, antena pionowa. Od tego się zaczyna.

SSB / CW

DX i słabe sygnały

Dolny kraniec pasma (144,150–144,400 i 432,1–432,4 MHz), antena pozioma (Yagi), praca na duże odległości przy sprzyjającej propagacji.

Cyfrowe

DMR · C4FM · D-STAR

Głos cyfrowy spięty z sieciami i reflektorami przez internet — łączność z całym światem przez lokalny przemiennik.

Jak biegnie sygnał

Propagacja na VHF/UHF

Na co dzień łączności idą „na widoczność”, ale czasem atmosfera otwiera drogę na setki, a nawet tysiące kilometrów.

TropocodziennieFale biegną na linii widzenia, lekko uginane przez troposferę. Im wyżej antena, tym dalej zasięg — wysokość bije moc.

Ductingwyże baryczneInwersja temperatury tworzy „rurę”, którą sygnał VHF/UHF potrafi przejść setki kilometrów ponad normę.

Sporadic-Elato, 2 mKrótkie, intensywne otwarcia przez warstwę E jonosfery — nagłe, dalekie QSO, głównie na 2 m.

Aurora · MS · EMEdla ambitnychOdbicia od zorzy, śladów meteorów, a nawet od Księżyca (EME) — wyższa szkoła jazdy na DX.

Wyposażenie

Sprzęt na start

Minimalny zestaw

Radiotelefon ręczny (HT) dual-band 2 m/70 cm, 5 W — najtańsze i najszybsze wejście w pasmo.
Lepsza antena — wymiana fabrycznego „gumiaka” na porządną antenę (¼λ/⅝λ, antena samochodowa, stacjonarna pionowa) daje więcej niż dokładanie mocy.
Stacja mobilna/bazowa 25–50 W na później — wygodniejsza obsługa i większy zasięg.
Antena kierunkowa (Yagi) do pracy SSB/CW i DX, gdy złapiesz bakcyla.
Programator — kabel + CHIRP ułatwiają wpisanie kanałów, odstępów i tonów.

Złota zasada VHF/UHF: wysokość i jakość anteny ważą więcej niż waty. Kilka metrów wyżej i mniejsze straty na kablu potrafią zdziałać więcej niż podwojona moc.

Świecące lampy elektronowe i skala starego sprzętu radiowego

Praktyka

Pierwsze QSO krok po kroku

Schemat jest prosty i zawsze ten sam — niezależnie od pasma i emisji.

Nasłuch

Ustaw właściwy kanał (i ton, jeśli przemiennik) i po prostu słuchaj. Najpierw słuchaj, potem nadawaj — to pierwsza zasada operatora.

Sprawdź, czy wolne

Zanim zawołasz, upewnij się, że nikt nie prowadzi łączności.

„Czy częstotliwość jest zajęta? Tu SQ5CBA”

Wywołanie

Na przemienniku zgłoś się krótko; na simpleksie zawołaj CQ.

„CQ CQ, tu SQ5CBA, zapraszam do QSO”

Wymiana

Podaj znak, raport (czytelność i siła — skala RS/RST), QTH i lokator. Słuchaj uważnie znaku rozmówcy i powtarzaj go.

Zakończenie

Podziękuj, potwierdź dane, podaj swój znak i pożegnaj się klasycznym pozdrowieniem.

„Dziękuję za QSO, 73! SQ5CBA”

★

Dobre nawyki: mów wyraźnie, w trudnych warunkach literuj alfabetem fonetycznym (np. Sierra Quebec 5 Charlie Bravo Alpha), zostawiaj przerwy między transmisjami i nie blokuj częstotliwości. Kultura na paśmie znaczy tyle samo, co dobra antena.

Ściąga

Mini-słowniczek

QSO: łączność radiowa, rozmowa dwóch stacji
QTH: lokalizacja / miejscowość stacji
Lokator: kwadrat Maidenhead, np. JO91 — pozycja na siatce
RST / RS: raport: czytelność, siła (i ton dla CW)
Shift: odstęp częstotliwości przemiennika (−600 kHz / −7,6 MHz)
CTCSS: cichy ton, który otwiera przemiennik
Simpleks: praca na jednej częstotliwości, bez przemiennika
QRZ?: „kto mnie woła?”
QRL?: „czy częstotliwość jest zajęta?”
73: pozdrowienia — klasyczne zakończenie łączności

Następny krok

Czas na telegrafię

CW żyje na dolnym krańcu obu pasm i świetnie radzi sobie przy słabym sygnale. Poćwicz znaki w moim interaktywnym trenerze Morse'a — bez instalacji, wprost w przeglądarce.

·− Samouczek Morse'a Wróć do sekcji Radio