Strona główna / Artykuły / Meteor scatter

Artykuł · propagacja przez meteory

Meteor scatter na 2 m:
łączność przez spadające gwiazdy

Każdej doby na Ziemię spada ok. 44 ton materii z kosmosu. Większość drobin spala się ok. sto kilometrów nad nami i zostawia ślad zjonizowanego powietrza, który przez ułamek sekundy odbija fale 2 m. Z Warszawy sięga to do Paryża, Londynu i Rzymu, bez tropo i bez przemiennika. Tłumaczę, jak to działa, jak brzmi i jak zrobić pierwszą łączność. Pod spodem działa wskaźnik, który pokazuje, co teraz spada nad Polską.

90–110 km do ok. 2100 km MSK144 rano najwięcej Geminidy 14.12

Meteory teraz Posłuchaj pingu

Jasny bolid nad antenami radioteleskopu ALMA w Chile, na tle rozgwieżdżonego nieba

Na żywo

Meteory nad Warszawą teraz

Wskaźnik liczy w przeglądarce, po której stronie Ziemi jest teraz Warszawa, który rój jest aktywny i jak wysoko nad horyzontem stoi jego radiant. Daty rojów pochodzą z kalendarza IMO na 2026 i 2027 rok.

Liczę…

Sprawdzam niebo nad Warszawą

Wskaźnik działa w przeglądarce z włączonym JavaScriptem. Niżej znajdziesz tabelę rojów i zasadę: rano meteorów jest najwięcej, wieczorem najmniej.

Najlepsza pora: liczę…

Liczone dla QTH KO02ME (Warszawa). Roje: kalendarz IMO · zasady: ITU‑R P.843

Aktywny rój–

Radiant roju–

Przód Ziemi–wysokość nad horyzontem

Najbliższe maksimum–

przód Ziemi (meteory sporadyczne)radiant rojunoc

☾

Księżyc radiu nie przeszkadza. Pełnia potrafi zgasić słabe meteory dla oka, ale ślad jonizacji odbija fale tak samo w dzień, w nocy i przy pełni. Radio słyszy meteory także przez chmury i w ciągu dnia, dlatego roje dzienne, niewidoczne gołym okiem, odkryto właśnie radarem.

Jak to działa

Lustro, które żyje ułamek sekundy

Fala nie odbija się od samego meteoru, tylko od smugi zjonizowanego powietrza, którą zostawia za sobą.

Ziarnko piasku, 11–72 km/s

Meteory, które widać gołym okiem, robią zwykle okruchy od ziarnka piasku do małego kamyka, lekkie jak korek. Wpadają w atmosferę z prędkością od 11 do 72 km/s i spalają się zwykle na wysokości 80–120 km. Za każdym zostaje słup zjonizowanego powietrza, który przez chwilę odbija fale UKF.

Ślady przydatne do łączności leżą głównie na 90–110 km. Radio słyszy przy tym znacznie mniejsze cząstki niż oko: echa od cienkich śladów dają meteory tak słabe, że gołym okiem ich nie widać.

Odbicie jest zwierciadlane. IMO porównuje nadajnik do żarówki, a ślad do długiego lustra: odbiornik widzi żarówkę tylko w jednym punkcie tego lustra. Dlatego nawet w najkorzystniejszym obszarze nieba do łączności nadaje się tylko ok. 5% śladów, tych, które akurat leżą pod dobrym kątem.

Jasny meteor z roju Leonid na tle gwiazd, za głową meteoru świecący, zielonkawy ślad

Warszawa – Paryż w skali. Odległość 1366 km, punkt odbicia w połowie drogi na wysokości 100 km, Ziemia z prawdziwą krzywizną (wysokości powiększone trzy razy). Z tej geometrii wynika, że obie anteny celują tylko ok. 5° nad horyzont, czyli praktycznie poziomo.

Zasięg

Najłatwiej 1200–1500 km, zwykle do ok. 2100

Meteor scatter działa na duże odległości. Z bliska idzie słabo: im krótsza trasa, tym bardziej prostopadle fala pada na ślad, a wtedy echo jest krótsze i słabsze (ITU‑R).

Mapa azymutalna wyśrodkowana na Warszawie. Odległości od środka i kierunki na obwodzie są prawdziwe, więc azymut odczytany z mapy to kierunek anteny. Jaśniejszy pierścień to zasięg, który podręcznik WSJT‑X podaje dla MSK144: do ok. 2100 km. Złoty pas 1200–1500 km praktycy polecają na pierwsze próby. Kropkowany okrąg to ok. 600 km: tyle IMO podaje jako najmniejszą odległość przy nasłuchu nadajników przez meteory. Okrąg na obwodzie to granica geometryczna ok. 2250 km.

Skąd granica ok. 2250 km

Horyzont z wysokości 100 km

punkt odbicia musi być nad horyzontem obu stacji
ślad na 100 km widać do ok. 1120 km, więc łączność sięga ok. 2 × 1120 = ok. 2240 km
ślad na 110 km daje ok. 2350 km, na 90 km ok. 2130 km
w praktyce podręcznik WSJT‑X podaje zasięg do ok. 2100 km, a odbicia od pojedynczych meteorów ponad 1900 km są rzadkie

Gdzie celować

Na stację, ale bez obsesji

najlepsze obszary odbić leżą ok. 100 km po obu stronach trasy (ITU‑R)
dlatego antena nie może mieć zbyt wąskiej wiązki: ma objąć oba obszary
zwykła Yagi skierowana na korespondenta robi to sama
kierunek odczytasz z mapy obok albo z kalkulatora lokatora

Gdzie skierować antenę z Warszawy

Kopenhaga673 km308°
Kijów689 km103°
Sztokholm813 km348°
Belgrad826 km183°
Helsinki918 km14°
Bukareszt943 km155°
Oslo1065 km328°
Moskwa1152 km63°
Rzym1313 km213°
Paryż1366 km262°
Stambuł1384 km151°
Trondheim1393 km338°
Londyn1448 km275°
Ateny1596 km171°
Edynburg1623 km294°
Dublin1827 km285°
Madryt2288 km245°

Odległość i azymut po kole wielkim od QTH KO02ME (Mokotów), liczone tym samym wzorem co w kalkulatorze lokatora. Złote: 1200–1500 km, odległość polecana na pierwsze próby. Przygaszone: dalej niż zwykły zasięg ok. 2100 km. Miasta bliżej niż 600 km pominięte.

Jak to brzmi

Ping, burn i MSK144

Większość odbić to krótkie „pingi”. Raz na jakiś czas trafia się jasny meteor i sygnał stoi kilka sekund.

Dwa rodzaje echa. Cienki ślad (underdense) daje gwałtowny start i wykładnicze wygasanie: na 2 m ping trwa według IARU najwyżej ok. 100 ms. Gęsty ślad (overdense) od jaśniejszego meteoru odbija przez sekundy, a sygnał faluje 5–10 razy na sekundę. IARU nazywa takie odbicia burstami, w żargonie mówi się „burn”. Takich ech jest mniej. W praktyce łączności robi się na pingach, a w krótkim pingu mieści się jedna, najwyżej dwie ramki MSK144.

Dźwięki są syntezowane w przeglądarce, to nie nagrania. Czas trwania i kształt dobrałem według opisów IARU i IMO, a MSK144 ma prawdziwe parametry emisji: 2000 bodów, tony 1000 i 2000 Hz.

6 m×8

Dłużej na 50 MHz

Czas echa rośnie z kwadratem długości fali. Przy tej samej geometrii echo na 6 m trwa ok. 8 razy dłużej niż na 2 m. Dlatego na 6 m meteor scatter jest łatwiejszy.

2 m0,1 s

Pingi na 144 MHz

Podręcznik VHF IARU Region 1 przyjmuje, że ping na 2 m trwa najwyżej ok. 100 ms. Dłuższe odbicia od gęstych śladów nazywa burstami.

70 cm÷9

Bardzo trudno na 432 MHz

Na 70 cm echo jest ok. 9 razy krótsze niż na 2 m i dużo słabsze. Pingi trwają najwyżej ok. 13 ms. Łączność jest możliwa, ale to zadanie dla większych anten i mocy po drugiej stronie.

Pora dnia i roku

Rano więcej, wieczorem mniej

Nawet bez roju meteory spadają przez całą dobę. Ile ich jest, zależy od tego, czy jesteśmy z przodu, czy z tyłu pędzącej Ziemi.

Przednia szyba w deszczu. Rano jesteśmy po stronie Ziemi zwróconej w kierunku jej ruchu po orbicie i zbieramy meteoroidy czołowo. Wieczorem muszą nas dogonić. Ten kierunek ruchu astronomowie nazywają apeksem, a na wskaźniku wyżej to kafel „Przód Ziemi”.

Doba×4

Między ranem a wieczorem

Według ITU meteorów sporadycznych jest najwięcej ok. 6:00, a najmniej ok. 18:00 czasu lokalnego. Różnica to średnio cztery razy. Podręcznik WSJT‑X ostrzega wprost: wieczorem łączność trwa dłużej.

RokII · VII

Luty słabo, lipiec dobrze

Według ITU‑R na półkuli północnej najmniej meteorów sporadycznych jest w lutym, a najwięcej w lipcu. Obserwatorzy wizualni najwięcej notują w listopadzie i grudniu. Od maja do lipca dochodzą do tego silne roje dzienne, które słychać tylko radiowo.

Oko4 → 17

Tak samo widać gołym okiem

Obserwatorzy wizualni notują wieczorem ok. 4–5 meteorów sporadycznych na godzinę, a przed świtem ok. 16–17. To ten sam efekt co w radiu.

Kalendarz IMO 2026 / 2027

Roje: wtedy pingów jest najwięcej

W czasie roju meteory przylatują z jednego punktu nieba, radiantu. Przy silnym roju, gdy radiant stoi nad horyzontem, pingów jest wyraźnie więcej niż na co dzień.

Rok 2026 w meteorach. Wysokość słupka rośnie z liczbą meteorów na godzinę (ZHR). Niebieskie roje ☀ mają radiant blisko Słońca i działają w dzień: oko ich prawie nie widzi, radio słyszy bez problemu. Dla zeta-Perseid i beta-Taurid kalendarze IMO nie podają ZHR, więc ich słupki są kreskowane i mają umowną wysokość. Czerwona kreska to dzisiejsza data.

Jak czytać ZHR

ZHR to według IMO liczba meteorów, którą idealny obserwator zobaczyłby w ciągu godziny przy idealnie ciemnym niebie, gdyby radiant stał w zenicie. To liczba wizualna, a radio słyszy także słabsze meteory. Dobrze jednak pokazuje, który rój jest silny, a który ledwo odróżnia się od tła.

Na 2 m liczą się dwie rzeczy: siła roju i wysokość radiantu. Rój z radiantem pod horyzontem prawie nic nie daje, bo jego meteory nie dolatują nad Polskę. Dlatego wskaźnik na górze rysuje wysokość radiantu na najbliższe 24 godziny.

Najsilniejsze w roku są Geminidy (ZHR 150, maksimum 14 grudnia), potem Perseidy i Kwadrantydy. Najsilniejszym rojem dziennym są Arietydy w czerwcu. Ich radiant leży tylko ok. 30° od Słońca, więc oko prawie ich nie widzi.

Wiele smug meteorów z roju Geminid na zimowym niebie nad samotnym drzewem w śniegu

Rój	Aktywny	Maksimum (czas polski)	ZHR	Radiant	Prędkość	Warto wiedzieć
Drakonidy	6.X – 10.X	9 października 2026, 03:00	5 (?)	263° / +56°	20 km/s	Radiant nad Polską nie zachodzi. Na 2026 r. IMO nie zapowiada wzrostu aktywności, choć w 1933 i 1946 r. ten rój dał burze meteorów.
Orionidy	2.X – 7.XI	21 października 2026	20+	95° / +16°	66 km/s	Rój komety Halleya. Aktywny już od 2 października, maksimum jest szerokie.
Leonidy	6.XI – 30.XI	18 listopada 2026, 00:45	ok. 15	152° / +22°	71 km/s	Najszybsze meteory roku, 71 km/s. W 1966 r. ZHR mógł sięgnąć ok. 15 000, to najsilniejszy zmierzony wybuch.
Geminidy	4.XII – 20.XII	14 grudnia 2026, 15:00	150	112° / +33°	35 km/s	Najsilniejszy rój roku: ZHR 100 i więcej przez ok. 10–12 godzin. Pochodzi od planetoidy (3200) Phaethon, nie od komety.
Ursydy	17.XII – 26.XII	22 grudnia 2026, 23:00	10	217° / +76°	33 km/s	Słaby rój tuż przed świętami. Radiant leży wysoko na północy nieba.
Kwadrantydy	28.XII – 12.I	4 stycznia 2027, 04:25	80 (60–200)	230° / +49°	41 km/s	W 2027 r. bez Księżyca, warunki idealne. Radiowo maksimum bywa szersze niż typowe 4 godziny.
Lirydy	14.IV – 30.IV	23 kwietnia 2027, 03:40	18	271° / +34°	49 km/s	Zwykle słabe, ale zmienne: zdarzało się ZHR do 90.
eta-Akwarydy	19.IV – 28.V	6 maja 2027, 11:00	50 (40–80+)	338° / −1°	66 km/s	Drugi rój komety Halleya. Radiant góruje ok. 8 rano, więc to rój na poranny nasłuch.
Arietydy dzienny	25.V – 20.VI	8 czerwca 2027	30	43° / +24°	38 km/s	Najsilniejszy rój dzienny. Radiant tylko ok. 30° od Słońca: oko go prawie nie widzi, radio słyszy w dzień.
zeta-Perseidy dzienny	30.V – 20.VI	10 czerwca 2027	brak ZHR	67° / +23°	—	Rój dzienny, nakłada się na Arietydy. Obecne kalendarze IMO nie podają jego ZHR; w 2020 r. IMO oceniało jego aktywność radiową jako wysoką.
beta-Taurydy dzienny	15.VI – 5.VII	26 czerwca 2027	brak ZHR	82° / +20°	—	Rój dzienny, prawdopodobnie związany z kometą Enckego, odkryty radarem. W 2020 r. IMO oceniało jego aktywność radiową jako średnią.
Perseidy	17.VII – 24.VIII	13 sierpnia 2027, 10:00–12:00	110+	48° / +58°	59 km/s	Najbardziej znany rój lata. Prognozy na 2027 r. mówią o ZHR ok. 110–120.

Daty według IMO Meteor Shower Calendar 2026 i 2027 (dla rojów dziennych tabela 7, roje radiowe). Godzinę podaję tylko tam, gdzie podaje ją IMO, przeliczoną na czas polski. Radiant to współrzędne na niebie: rektascensja i deklinacja w stopniach. Podświetlenie: rój aktywny teraz, czerwona kreska to najbliższe maksimum.

Emisja cyfrowa

MSK144: wiadomość w 72 milisekundach

Ping na 2 m trwa ułamek sekundy. MSK144 jest zbudowany tak, żeby w tym czasie zmieściła się choć jedna cała wiadomość.

Szybka, krótka, powtarzana

MSK144 to emisja z programu WSJT‑X. Jedna ramka ma 144 bity i trwa 72 ms. Nadawana jest z prędkością 2000 bodów, tonami 1000 i 2000 Hz, zawsze wokół 1500 Hz w torze SSB. Ramki lecą jedna za drugą przez cały okres nadawania, więc ping niesie tyle kopii wiadomości, ile ramek się w nim zmieści. Dłuższe odbicie, trwające kilka dziesiątych sekundy, przenosi kilka kopii, a najkrótsze pingi na 2 m nie mieszczą nawet jednej.

Ping 0,1 s zwykle wystarcza do odczytu, gdy sygnał jest na poziomie szumu albo wyżej. Dekoder potrafi też uśrednić do 7 ramek, czyli ok. pół sekundy. Gdy pingi są krótsze niż ok. 70 ms, co na 2 m zdarza się często, przydają się krótkie wiadomości (Sh): 20 ms, tylko raport, RRR albo 73.

Raport w MSK144 to stosunek sygnału do szumu w dB, np. +02. Łączność jest kompletna, gdy obie strony odebrały oba znaki, raport i potwierdzenie (R przed raportem albo RRR). „73” nie jest do tego potrzebne.

Joe Taylor K1JT, laureat Nagrody Nobla z fizyki, w smokingu na uroczystej kolacji

Okresy po 30 sekund. Na 2 m w Europie MSK144 pracuje w okresach 30 s: tak zaleca podręcznik VHF IARU Region 1 dla emisji cyfrowych i tak domyślnie ustawia WSJT‑X na 2 m. Każda stacja powtarza swoją wiadomość, dopóki nie odbierze następnej od korespondenta. Znak F4XYZ jest przykładowy.

WSJT‑X · MSK144 · 144,360 MHz · T/R 30 s

213030TX1500CQ SQ5CBA KO02
213100+011495SQ5CBA F4XYZ JN18
213130TX1500F4XYZ SQ5CBA +02
213300+041502<SQ5CBA F4XYZ> R+03
213330TX1500<F4XYZ SQ5CBA> RRR
213500+001498<SQ5CBA F4XYZ> 73

Makieta okna na wzór łączności z podręcznika WSJT‑X. Czerwone wiersze to moje nadawanie, reszta to dekody z pingów. Nawiasy <> oznaczają krótkie wiadomości, w których zamiast znaków idzie ich skrót.

Pasek wodospadu WSJT-X z pionowymi błyskami pingów MSK144 na 50 MHz — **Prawdziwy zapis z WSJT‑X.** 15 sekund odbioru MSK144 na 6 m (oś czasu u góry). Ok. 5,5 s krótki ping, od ok. 10,3 s dwusekundowe odbicie od jaśniejszego meteoru. Zielona linia to siła sygnału · zrzut: Chrumps, CC0

Krok po kroku

Pierwsza łączność przez meteory

Najpierw nasłuch, potem wołanie. Pierwsze próby najlepiej robić rano i z korespondentem oddalonym o 1200–1500 km.

Zegar co do sekundy

Okresy są zsynchronizowane z czasem UTC. Podręcznik VHF IARU wymaga, żeby zegar był dokładniejszy niż 1 sekunda. Zsynchronizuj komputer z serwerem czasu przed każdą sesją.

WSJT‑X w trybie MSK144

Tryb MSK144, okres T/R 30 s, radio w USB, częstotliwość 144,360 MHz. Na początek dekoder „Fast”, Rx 1500 Hz, F Tol 100. Na szybkim komputerze można od razu ustawić „Deep” i F Tol 200.

MSK144 · USB · 144,360 MHz · T/R 30 s · Auto Seq

Posłuchaj kwadrans

Zanim zaczniesz nadawać, popatrz na wodospad i dekody. Najlepiej rano: wtedy meteorów jest najwięcej, a podręcznik WSJT‑X zauważa, że wieczorem łączność trwa dłużej. Jeśli coś dekodujesz, tor odbiorczy działa.

Wybierz okres

Obecny podręcznik IARU zaleca, żeby stacje z Europy Środkowej i Zachodniej wołały CQ w drugim okresie (sekundy 30–59). Przy skedach bywa używana starsza reguła: kto kieruje antenę na zachód lub północ, nadaje w pierwszym. W praktyce decyduje wołający albo ustalenie skedu.

w WSJT‑X „Tx even/1st” = pierwszy okres (00–29 s)

Wołaj z przesunięciem

CQ dawaj na 144,360, a samą łączność prowadź obok, w zakresie 144,360–144,399 MHz. Wiadomość CQ 383 mówi, że będziesz słuchać na 144,383 MHz. Wymaga to sterowania radiem (CAT) i trybu Split.

Albo umów sked

Skedy na 2 m umawia się na czacie ON4KST (pokój „144 & 432 MHz”, po angielsku). Ustal częstotliwość poza wywoławczą, czas startu i kto nadaje pierwszy. Na czacie wolno się umawiać, ale nie wolno wymieniać elementów łączności: „potrzebuję jeszcze RRR” unieważnia QSO.

Cierpliwość

Łączność MS na 2 m potrafi trwać kilkanaście, kilkadziesiąt minut. Uczestnikowi zawodów MS Sprint 2025 (F4EEJ) jedno QSO zajmowało średnio ok. 20 minut. Radio nadaje przez połowę tego czasu.

Posłuchaj dziś wieczorem

Radar GRAVES: meteory na zawołanie

Nie trzeba czekać na drugą stację. Pod Dijon we Francji pracuje radar, którego sygnał odbity od meteorów słychać w prawie całej Europie, także w Polsce.

Nośna 143,050 MHz przez całą dobę

GRAVES to francuski wojskowy radar do śledzenia satelitów na niskiej orbicie. Nadajnik stoi na dawnym lotnisku Broye‑lès‑Pesmes, ok. 36 km na wschód od Dijon, i przez całą dobę nadaje czystą nośną na 143,050 MHz. Od Warszawy dzieli go ok. 1230 km, czyli typowa odległość dla odbić od meteorów. Na mapie zasięgu wyżej to czerwony znacznik.

Bezpośrednio sygnału nie słychać, bo nadajnik jest za horyzontem. Słychać za to odbicia od meteorów, a czasem też od samolotów i satelitów. Wiązki radaru przemiatają niebo na południe od Dijon, ale echa i tak dochodzą do prawie całej Europy.

Jak słuchać: odbiornik na 143,049 MHz w USB, a echa usłyszysz jako ton ok. 1 kHz, krótki jak pstryknięcie, tak jak przycisk „Ping” wyżej. IC‑9700 w wersji europejskiej tego nie odbierze, bo zaczyna od 144 MHz. Wystarczy tani odbiornik SDR na USB, antena 2 m skierowana na zachód‑południowy zachód (azymut ok. 250°) i program z wodospadem.

Rozebrany odbiornik SDR na USB: zielona płytka z układami scalonymi obok złącza antenowego

143,049

USB, ton 1 kHz

Ustaw 143,049 MHz w USB. Różnica 1 kHz od nośnej radaru daje ton ok. 1000 Hz, który na wodospadzie wygląda jak krótka kreska.

250°

Antena na Francję

Z Warszawy GRAVES leży na azymucie ok. 250°. Wystarczy mała Yagi albo nawet antena dookólna.

SDR

Programy

Do liczenia ech służą m.in. Spectrum Lab, HROFFT i Echoes. Dane z wielu stacji zbiera międzynarodowa baza RMOB.

Polskie stacje

Echa GRAVES rejestrują m.in. Obserwatorium Astronomiczne UJ w Krakowie i stacja SO8OO (radiometeory.pl) na południowym wschodzie kraju. Urania opisała w lipcu 2026 r. całodobowy stream z Krakowa.

Sprzęt

Ile trzeba mieć, żeby zacząć

Do nasłuchu wystarczy to, co jest. Do łączności przyda się pozioma Yagi i sto watów.

100 W i dziesięć elementów

Według QST dobra stacja startowa do MS na 2 m to 100 W i Yagi 10‑elementowa. Podręcznik WSJT‑X dodaje, że przy cierpliwości 100 W i pojedyncza Yagi zwykle wystarczą. Joe Taylor K1JT pisze, że do ok. 1600 km dobrze zaprojektowana Yagi 10–12 elementów jest prawdopodobnie bliska optimum. Zbyt wąska wiązka szkodzi, bo odbicia przychodzą z boków trasy.

Na trasach ponad ok. 1000 km anteny praktycznie nie podnosi się w górę: kąt startu w MS nie przekracza ok. 15°, a na trasach ponad 1800 km spada poniżej 3°. Liczy się raczej wysokość zawieszenia. Na krótszych trasach przydaje się regulacja elewacji.

Polaryzacja. Standardem na UKF poza kanałami FM jest polaryzacja pozioma. W testach OH5IY (1995/96, trasy ok. 1500–1650 km, mała próba) pionowa antena łapała sporo odbić, ale pozioma działała trochę lepiej. OH5IY pisze też, że pionowa nie działa na trasach krótszych niż ok. 600 km. Z pionową anteną, taką jak moja X‑200N, najlepiej zacząć od nasłuchu: holenderski VERON pisze, że nawet na antenie pionowej da się zdekodować sporo stacji MSK144.

Cztery długie anteny Yagi na 2 m na kratownicowym maszcie na tle wieczornego nieba

Kierunek8–16°

Obok trasy

Najwięcej odbić od meteorów sporadycznych przychodzi z obszarów 8–16° na boki od kierunku na korespondenta. Obie stacje powinny celować w ten sam punkt. Na start wystarczy kierunek wprost.

Roje90°

Bokiem do radiantu

W czasie roju łączność idzie najlepiej, gdy trasa biegnie ok. 90° (±15°) od kierunku na radiant. Tak radzi czeski praktyk MS OK1TEH.

Radio50%

Pół godziny nadawania

W godzinie prób radio nadaje przez połowę czasu. Radio i zasilacz muszą wytrzymać godzinę takiej pracy na pełnej mocy.

Historia

Od radaru wojskowego do WSJT‑X

Odbicia od meteorów najpierw przeszkadzały, potem stały się narzędziem astronomów, a na końcu sposobem na dalekie łączności krótkofalowców. Polski rozdział zaczął się w Warszawie.

1929Hantaro Nagaoka z Japonii pierwszy sugeruje, że roje meteorów mogą zaburzać rozchodzenie się fal radiowych.
1931–32Inżynierowie Bell Labs mierzą jonosferę w czasie Leonidów, a A. M. Skellett wylicza, że meteor o masie grama lub więcej zjonizuje powietrze na tyle, by wpłynąć na propagację.
1944–46J. S. Hey i G. S. Stewart badają radarami wojskowymi krótkie echa i dowodzą, że to ślady meteorów: ech przybywało w czasie Kwadrantyd i Lirydów.
1945–46W grudniu 1945 r. Bernard Lovell przywozi wojskowy radar do Jodrell Bank i trafia na Geminidy. W październiku 1946 r., w czasie burzy Drakonidów, oko i radar notują ok. 10 000 meteorów na godzinę. Tej samej nocy pasmo 6 m w USA wypełnia się sygnałami z 200–1200 mil.
1953QST opisuje łączność przez meteory odkrytą przypadkiem na Uniwersytecie Stanforda. 22 października W4HHK i W2UK robią pierwszą łączność przez meteory na 2 m, na ok. 1500 km, prawdopodobnie z pomocą tropo.
1958Pierwsza europejska łączność MS na 2 m: HB9RG z Zurychu i szwedzki SM6BTT, w nocy z 13 na 14 grudnia, w czasie Geminid, ok. 1200 km.
1962Pierwsza polska łączność przez meteory. 11 sierpnia, w czasie Perseid, kpt. Edmund Masajada SP5SM z Warszawy, sekretarz generalny PZK, łączy się z angielskim G3LTF. Stacje umówiły się listownie na okresy po 5 minut, nadawano telegrafią ok. 150 znaków na minutę. 11 sierpnia, po półtorej godziny prób, wymieniono raporty i padło końcowe „rrr”.
1972Pierwsza łączność MS na 70 cm: W2AZL i W0LER, 1641 km. Trwała 5 godzin i 4 minuty.
198010 sierpnia SP6ARE i UG6AD łączą się na 2446 km: to najdalsza polska łączność MS na 2 m na liście rekordów PK‑UKF. To więcej niż geometryczna granica czystego meteor scatter, więc najpewniej pomogła inna propagacja.
2001Joe Taylor K1JT wydaje program WSJT z emisją FSK441, pierwszą emisją cyfrową zaprojektowaną dla najkrótszych pingów. W zawodach we wrześniu 2001 r. połowa łączności na 2 m trwała krócej niż 13 minut.
2018Od 10 grudnia obowiązuje dzisiejsza wersja MSK144 z WSJT‑X 2.0. Tego lata DJ6AG i EA8TX ustanawiają rekord Regionu 1 przez meteory na 2 m: 3434 km, najpewniej z pomocą tropo.

Czarno-białe zdjęcie z 1945 roku: drewniany barak i wojskowy radar na przyczepie kołowej w Jodrell Bank — **Jodrell Bank, 1945.** Barak i wojskowy radar na przyczepie. W grudniu tego roku Bernard Lovell odebrał tu echa od Geminidów i tak zaczęła się radarowa astronomia meteorów w Jodrell Bank · fot. Jodrell Bank, University of Manchester, licencja Attribution

Czarno-białe zdjęcie nieba gęsto pokrytego smugami meteorów podczas burzy Leonidów w 1966 roku — **Burza Leonidów, listopad 1966.** Jedno z czterech zdjęć z Kitt Peak w Arizonie. W 1966 r. Leonidy mogły osiągnąć ZHR ok. 15 000 · fot. NOIRLab/NSF/AURA, CC BY 4.0

Czy wiesz, że…

Sześć liczb z nieba

NASA44 t

Materii dziennie

Tyle materii meteorowej spada na Ziemię każdego dnia według szacunków naukowców NASA: ok. 44 tys. kilogramów. W źródle to 48,5 tony, ale amerykańskiej, krótszej od naszej.

Szacunek25 mln

Meteorów na dobę

Tyle meteorów na dobę jest na tyle jasnych, że gdzieś na Ziemi dałoby się je zobaczyć gołym okiem. Według badań teleskopowych wszystkich meteoroidów wpada w atmosferę kilka miliardów na dobę.

Rój dzienny30°

Arietydy słychać, nie widać

Najsilniejszy rój dzienny ma radiant tylko ok. 30° od Słońca. W czerwcu meteory spadają w biały dzień, a obserwacje optyczne są prawie niemożliwe. Radio odbiera je bez kłopotu.

Kometa Halleya×2

Dwa roje z jednej komety

Kometa Halleya zostawiła na orbicie pył, przez który Ziemia przechodzi dwa razy w roku: w maju widać eta-Akwarydy, a w październiku Orionidy.

Planetoida3200

Geminidy nie od komety

Najsilniejszy rój roku nie pochodzi od komety, tylko od planetoidy (3200) Phaethon.

Leonidy 196615 000

Deszcz meteorów

W 1966 r. Leonidy mogły osiągnąć ZHR ok. 15 000, to najsilniejszy zmierzony wybuch meteorów. Kolejnego wzrostu można się spodziewać ok. 2031 r., gdy macierzysta kometa 55P/Tempel‑Tuttle wróci w pobliże Słońca.

Skąd te liczby

Źródła

IMO: Meteor Shower Calendar 2026 (lustro, IMO INFO(3‑25)) i 2027 (IMO INFO(3‑26)); Theory of Meteor Reflection i wprowadzenie do forward scatter
ITU‑R: P.843‑1, Communication by meteor‑burst propagation (wysokość śladów, zmienność dobowa i roczna, geometria, długość ech)
IARU Region 1: VHF Handbook 10.03 (procedury MS, okresy, raporty, definicja QSO, długość pingów, bandplan)
WSJT‑X: podręcznik; S. J. Franke K9AN, J. H. Taylor K1JT, The MSK144 Protocol for Meteor‑Scatter Communication (QEX 2017); J. Taylor, Meteor Scatter: How Much Antenna is Too Much?
Praktyka: VERON, OK1TEH (MS na 70 cm, zasięgi), OH5IY (polaryzacja), czat ON4KST
GRAVES: FRIPON (A&A 2020), ONERA, Urania: stream z Krakowa, radiometeory.pl (SO8OO), specyfikacja IC‑9700
Meteory w liczbach: NASA Science, AMS Meteor FAQ, SPA Meteor Section, Ye i Jenniskens, Comets and meteor showers
Historia: PK‑UKF: pierwsze polskie QSO MS (Biuletyn PZK 11/1962), rekordy ODX 144 MHz, Hey i Stewart (Nature 1946), J. Shears: Jodrell Bank, QST I 1954, OK2KKW (Amatérské radio), rekordy IARU Region 1

Następny krok

Zacznij od nasłuchu, rano

Najprostszy start: WSJT‑X w trybie MSK144 na 144,360 MHz i kwadrans nasłuchu przed pracą. Gdy zobaczysz pierwsze dekody, wiesz, że antena i radio są gotowe na pierwszą łączność.

Sprawdź meteory teraz Zbuduj poziomą Yagi