SQ5CBAFilip

Strona główna  /  Artykuły  /  Łączność kryzysowa

Artykuł · łączność kryzysowa

Kiedy milknie sieć:
radio w odwodzie

Telefon komórkowy działa, dopóki działają prąd, stacja bazowa i łącze za nią. Wystarczy powódź albo rozległa awaria zasilania, żeby któregoś z tych ogniw zabrakło. Radio na własnym akumulatorze nie potrzebuje żadnego z nich. Pokazuję, jak ułożyć plan łączności na cztery szczeble, na jakich częstotliwościach szukać ruchu kryzysowego, jak fale krótkie łączą na kilkaset kilometrów bez przemienników i jak nadać depeszę, żeby dotarła słowo w słowo.

plan PACE 3760 · 7110 kHz 145,500 MHz NVIS 0–650 km
Zbuduj swoją kartę Częstotliwości
Słupy linii wysokiego napięcia i sylwetki wieżowców na tle rdzawego nieba o zmroku Linia wysokiego napięcia i miasto o zmroku — na końcu tych przewodów wisi też sieć komórkowa
Co naprawdę się wyłącza

Łańcuch, który pęka po kolei

Awaria zasilania nie gasi wszystkiego naraz. Najpierw milknie to, co nie ma żadnej rezerwy, potem to, czemu kończą się baterie. Zostaje sprzęt, który ma własny prąd i kogoś, kto umie go użyć.

  1. 0 minut

    Znika prąd

    Router, terminal światłowodu i telefon stacjonarny na VoIP gasną od razu, jeśli nie mają własnego UPS‑a. Komórka jeszcze łapie zasięg — stacja bazowa przeszła na akumulatory.

    ● internet domowy
  2. pierwsze godziny

    Sieć komórkowa na bateriach

    Branża telekomunikacyjna deklaruje, że każda stacja bazowa w Polsce ma zasilanie awaryjne na co najmniej kilka godzin. Potem potrzebny jest agregat, a do agregatu — przejezdna droga.

    ● stacje bez agregatu
  3. doba

    Działa to, co ma własny prąd

    Radio z naładowanym akumulatorem, stacja KF na baterii, przemiennik z zasilaniem awaryjnym. Przemiennik bez rezerwy milknie razem z siecią — warto wiedzieć wcześniej, który jest który.

    ● radio na akumulatorze
  4. kolejne dni

    Zostaje to, co da się doładować

    Liczy się pobór prądu i ładowanie: panel słoneczny, gniazdo w samochodzie, agregat sąsiada. Ręczniak na nasłuchu wytrzyma długo, mobilka nadająca pełną mocą — krótko.

    ● panel + LiFePO4

Kotlina Kłodzka, wrzesień 2024

16 września 2024 roku operatorzy komórkowi informowali, że w Kotlinie Kłodzkiej nie działa blisko połowa stacji bazowych. Powód: brak prądu i zalania. Ekipy podłączały agregaty tam, gdzie to było możliwe; do części obiektów po prostu nie było dojazdu.

Dzień wcześniej trzech krótkofalowców z wrocławskiego klubu SP6PRT — SQ6ILI, SQ6ILS i SQ6VY — pojechało ze sprzętem łączności i agregatami do sztabu kryzysowego w Kłodzku. Po drodze, pod Woliborzem, wspierali radiotelefonami strażaków ratujących kobietę z trójką dzieci, której samochód porwała rzeka. W Kłodzku dwa radia stacjonarne, radiotelefony w terenowych ciężarówkach i ręczniaki działały jak ruchome centrum łączności przy ewakuacji.

Nic tu nie było technicznie spektakularne: kilka radiostacji, akumulatory i ludzie, którzy wiedzą, jak z tego korzystać. I właśnie o to chodzi w całym tym artykule.

Kotlina Kłodzka · 16.09.2024 ~50%

stacji bazowych nie działało — z powodu braku prądu i zalań, według komunikatu operatorów Orange, Play i Plus.

Źródło: wroclaw.se.pl, 16.09.2024 · relacja SP6PRT, 16.09.2024
Plan łączności

Cztery szczeble: P · A · C · E

PACE to metoda planowania łączności wymyślona w wojsku amerykańskim, dziś używana także przez służby i samorządy: Primary, Alternate, Contingency, Emergency. Chodzi o to, żeby w chwili kryzysu nikt nie musiał wymyślać, co dalej. Każdy kolejny szczebel jest mniej wygodny, ale mniej zależy od cudzej infrastruktury.

  1. P

    Telefon, SMS, komunikatorPrimary

    Dopóki działa, nie ma powodu z niego rezygnować. Ustal jednak z góry, jak długo czekasz na odpowiedź, zanim zejdziesz szczebel niżej.

    sieć komórkowa
  2. A

    Przemiennik 2 m / 70 cmAlternate

    Ręczniak przez przemiennik na wysokim maszcie sięga kilkudziesięciu kilometrów. To też cudza infrastruktura: działa, dopóki przemiennik ma prąd.

    np. SR5W · 145,750 MHz · −0,6 MHz · CTCSS 127,3 Hz
  3. C

    Simpleks: radio do radiaContingency

    Bez żadnego pośrednika. Zasięg zależy od wysokości anten i terenu, więc umówcie się na konkretną częstotliwość i wyjdźcie wyżej, jeśli nie słychać.

    145,500 MHz · 433,500 MHz · FM
  4. E

    Fale krótkie: NVIS i cyfraEmergency

    Stacja KF na akumulatorze i drut rozciągnięty nisko nad ziemią łączą na kilkaset kilometrów bez przemienników i internetu. Gdy głos ginie w szumie, zostaje cyfra, na przykład JS8Call.

    3760 kHz noc · 7110 kHz dzień
← wygoda · szybko, dla każdegowolniej, ale na własnym prądzie · niezależność →
Dłoń trzymająca dwupasmowy radiotelefon ręczny z wyciągniętą anteną i klawiaturą, w tle rozmyte samochody na parkingu Ręczniak dwupasmowy — szczebel A i C w jednym radiu
!

W planie PACE ważniejsze od sprzętu są ustalenia: kto, na jakiej częstotliwości, o której godzinie. Bez nich dwa sprawne radia mogą się minąć — każde będzie słuchać gdzie indziej.

Narzędzie

Twoja karta PACE

Wybierz środek łączności dla każdego szczebla, wpisz punkt zborny i godziny nasłuchu. Karta po prawej zmienia się na bieżąco — wydrukuj ją i włóż do portfela, do skrzynki z radiem i na lodówkę. Bez licencji krótkofalarskiej generator podpowiada tylko PMR446, CB i telefon.

Kto
Szczeble planu

Szczegóły podstawiają się same po wyborze środka — możesz je poprawić, np. wpisać swój przemiennik.

Kiedy i gdzie
Kontakty
PLAN ŁĄCZNOŚCIP · A · C · E
Filip SQ5CBA
  1. P
  2. A
  3. C
  4. E
Nasłuch: Punkt zborny: Kontakty: Zasada: brak odpowiedzi w oknie nasłuchu = schodzę szczebel niżej.
IARU R1 · ośrodki ruchu kryzysowego KF: 3760 · 7110 · 14300 · 18160 · 21360 kHz · sq5cba.pl

Karta zapisuje się tylko w tej przeglądarce. Przy druku wychodzi sama karta, czarno na białym.

Ściąga do portfela

Gdzie szukać ruchu kryzysowego

IARU Region 1, do którego należy Polska, wyznacza na falach krótkich ośrodki aktywności dla ruchu kryzysowego. Na UKF wspólnej częstotliwości dla całego regionu nie ma — tę rolę przejmują krajowe wywoławcze.

Przesuń tabelę w bok →

PasmoCzęstotliwośćDo czegoŹródło
Fale krótkie · ośrodki ruchu kryzysowego IARU R1 (±20 kHz)
80 m3760 kHzLSB · NVIS wieczorem i w nocy, zasięg regionalnyIARU R1
40 m7110 kHzLSB · NVIS w dzień, łączność krajowaIARU R1
20 m14300 kHzUSB · łączność międzynarodowa, dalekie trasyIARU R1
17 m18160 kHzUSB · dalekie trasy w dzieńIARU R1
15 m21360 kHzUSB · dalekie trasy w dzieńIARU R1
UKF · wywoławcze FM
2 m145,500 MHzFM simpleks · wywoławcza, w wielu krajach także kanał kryzysowyIARU R1
70 cm433,500 MHzFM simpleks · wywoławczaIARU R1
Cyfra na falach krótkich
JS8 · 80 m3,578 MHzUSB · domyślna częstotliwość programu JS8CallJS8Call
JS8 · 40 m7,078 MHzUSB · domyślna, wiadomości z przechowaniem i przekazaniemJS8Call
Bez licencji · bez pozwolenia radiowego
PMR446446,00625–446,19375 MHz16 kanałów analogowych co 12,5 kHz · 0,5 W ERP · antena na stałePKE art. 145
PMR 3/14446,03125 MHzkanał 3, kod CTCSS 14 · zwyczajowy kanał turystów w polskich górach, nie kanał służbzwyczaj
CB · kanał 927,065 MHzzwyczajowo wzywanie pomocy · w standardzie „PL” 27,060 MHzzwyczaj
CB · kanał 1927,185 MHzkanał drogowy · w standardzie „PL” 27,180 MHzzwyczaj

Częstotliwości IARU to ośrodki aktywności, a nie sztywne kanały — ruch kryzysowy może toczyć się do 20 kHz obok. CB: pasmo 26,96–27,41 MHz, bez pozwolenia do 4 W mocy nośnej w AM i FM oraz 12 W mocy szczytowej w SSB (Dz.U. 2022 poz. 567). Polskie radia CB w standardzie „PL” mają częstotliwości niższe o 5 kHz niż europejskie „EU” — oba radia muszą być ustawione tak samo.

Fale krótkie na krótki dystans

NVIS: w górę i z powrotem

Na falach krótkich zwykle szuka się niskiego kąta promieniowania, żeby sygnał doleciał jak najdalej. W kryzysie potrzeba czegoś odwrotnego: łączności z sąsiednim powiatem i województwem, na dystansie, na który UKF już nie sięga. Robi to NVIS — fala wysłana niemal pionowo w górę, która odbija się od jonosfery i spada z powrotem jak parasol.

Antena pionowa: fala przyziemna słabnie, fala odbita spada daleko, pomiędzy martwa strefa JONOSFERA · F martwa strefa sygnał wraca daleko fala przyziemna słabnie PIONOWA · NISKI KĄT
Antena pionowa, niski kąt. Fala przyziemna szybko słabnie, a fala odbita od jonosfery ląduje daleko. Pomiędzy zostaje martwa strefa — stacja z sąsiedniego województwa może nie słyszeć nic.
Dipol nisko nad ziemią: fale idą stromo w górę i wracają parasolem, pokrywając obszar bez martwej strefy JONOSFERA · F pokrycie od 0 do ok. 650 km — bez martwej strefy DIPOL NISKO · NVIS
Dipol nisko nad ziemią. Większość energii idzie stromo w górę, wraca w promieniu kilkuset kilometrów i pokrywa cały obszar bez martwej strefy — zwykle od zera do około 650 km.

Trzy warunki, żeby zadziałało

  • Częstotliwość poniżej krytycznej. Fala musi odbić się od warstwy F, a nie przez nią przelecieć. Praktyczna reguła mówi o częstotliwości około 15% niższej od krytycznej. Na naszych szerokościach oznacza to zwykle 80 m wieczorem i w nocy, 40 m w dzień.
  • Antena nisko. Poziomy dipol od 1/20 do 1/4 długości fali nad ziemią; optimum to około 1/4. Na 80 m daje to od 4 do 20 metrów — wystarczą dwa maszty teleskopowe albo dwa drzewa.
  • Cierpliwość do pasma. W dzień warstwa D tłumi niskie częstotliwości, dlatego 80 m w południe bywa głuche, a 40 m po zmroku przestaje wracać blisko. Zanotuj, o której godzinie które pasmo działa na trasie, którą znasz.
PasmoDipol1/20 λ1/4 λ
80 m · 3,760 MHz37,9 m4,0 m19,9 m
40 m · 7,110 MHz20,0 m2,1 m10,5 m

Długość dipola liczona jak w kalkulatorze anten drutowych (λ/2 × 0,95) — tnij trochę dłużej i skracaj na minimum SWR. Kolumny 1/20 λ i 1/4 λ to zakres wysokości zawieszenia.

Sprzęt

Go-box: stacja w jednej skrzynce

Go-box to radio, zasilanie i wszystko, czego trzeba do nadawania, spakowane tak, żeby po otwarciu skrzynki działało w pięć minut. Nie musi być drogi. Musi być kompletny i sprawdzony — najlepiej w zwykły weekend, a nie w dniu awarii.

Rozstrzelony widok go-boxa: radio, rozdzielacz z bezpiecznikami i akumulator w skrzynce, wokół antena, kabel, słuchawki, karta i notes, latarka czołowa i panel słoneczny 145.500 FM LiFePO4 · 12,8 V 20 Ah PACE 1 2 3 4 5 6 7 8 9
  1. Transceiver — mobilka 2 m / 70 cm albo radio KF z UKF‑em, przykręcone do ramy skrzynki.
  2. Akumulator LiFePO4 12,8 V — lżejszy od kwasowego i znosi głębokie rozładowanie.
  3. Rozdzielacz z bezpiecznikami — każde urządzenie na osobnym bezpieczniku, złącza Anderson Powerpole.
  4. Antena — dipol drutowy na KF i antena UKF na magnesie lub teleskopie.
  5. Kabel koncentryczny — dwa odcinki, zapasowe wtyki i przejściówki.
  6. Słuchawki i mikrofon — w hałasie sztabu bez słuchawek nie ma pracy.
  7. Karta PACE i notes — ołówek pisze w deszczu i na mrozie.
  8. Latarka czołowa — ręce muszą zostać wolne.
  9. Składany panel słoneczny — z regulatorem ładowania do LiFePO4.

Ile wytrzyma akumulator

Radio na nasłuchu pobiera mało, na nadawaniu — dużo. Dlatego liczy się średni pobór, a nie moc z tabliczki. Mobilka UKF przy nadawaniu pełną mocą bierze kilka do kilkunastu amperów, na odbiorze ułamek ampera; dokładne liczby są w instrukcji twojego radia.

Przykład poniżej zakłada, że przez 90% czasu słuchasz, a przez 10% nadajesz. Tak zwykle wygląda praca w sieci kryzysowej: dużo nasłuchu, krótkie depesze. Swoje wartości wpisz w kalkulatorze zasilania w terenie — policzy też panel, który utrzyma stację przy życiu.

20 Ahakumulator LiFePO4
18 Ahdo wykorzystania przy rozładowaniu do 90% pojemności
1,54 Aśrednio: 0,6 A nasłuch, 10 A nadawanie przez 10% czasu
≈ 12 hpracy bez ładowania
Składany trzyczęściowy panel słoneczny leżący na trawie, przewodem połączony z małą przenośną stacją zasilania Składany panel na trawie — ładuje akumulator, gdy sieć nie wraca
Procedura IARU

Ruch kryzysowy ma pierwszeństwo

Wszystkie trzy regiony IARU przyjęły wspólną procedurę dla ruchu kryzysowego na falach krótkich. Jest krótka i warto ją znać na pamięć, bo w kryzysie nikt jej nie będzie doczytywał.

Pięć zasad na antenie

  1. Słyszysz słowo „emergency”, „welfare traffic” albo skrót QUF — przestajesz nadawać i słuchasz.
  2. Nie schodzisz z częstotliwości, dopóki nie masz pewności, że ktoś inny pomaga. Nie nadajesz, dopóki nie wiesz, że możesz pomóc.
  3. Ruchem kieruje stacja w niebezpieczeństwie albo stacja, którą ona wyznaczy. Wykonujesz jej polecenia.
  4. Depesze krótkie, bez zbędnych słów. Zapisujesz wszystko, co słyszysz.
  5. Zajmujesz się łącznością. Doradzanie i planowanie pomocy zostawiasz ludziom i instytucjom, które za nią odpowiadają.
Kiedy?data, godzina, częstotliwość
Gdzie?miejsce zdarzenia
Co?co się stało, co trzeba zrobić
Jak?jak można pomóc
Kto?kto może pomóc
  • XY1ZZ„YX1AA, tu XY1ZZ, mam depeszę, odbiór.”
  • YX1AA„Tu YX1AA, gotów, odbiór.”
  • XY1ZZ„Depesza, początek. Numer cztery, X‑ray Yankee One Zulu Zulu, jeden osiem trzy dwa. Adres: szpital, Lake City. Treść: potrzebne jeszcze dwie karetki na Harbour Street. Koniec depeszy, odbiór.”
  • YX1AA„Odebrałem numer cztery, koniec.”

Przykład według procedury IARU, ze znakami przykładowymi z tego dokumentu. Litery znaku nadajesz alfabetem ICAO — procedura dopuszcza tylko ten.

DEPESZA · IARUkontrola liczy się sama
Tak idzie w eter

Preambuła według procedury IARU: numer, pierwszeństwo, stacja nadania, kontrola (liczba słów treści), miejsce nadania, czas i data w UTC. W sieciach FM na UKF wystarcza krótka preambuła: numer, stacja nadania i czas.

Sieć kryzysowa: stacja kierująca ruchem w środku, wokół sztab, szpital, punkt ewakuacyjny i stacja terenowa; odległą stację łączy przekaźnik STACJA KIERUJĄCA NCS Sztabgminy Szpital Punktewakuacyjny Stacjaterenowa stacjapośrednia zawzgórzem przekaz

Sieć z jedną stacją kierującą

Na jednej częstotliwości z dziesięcioma stacjami porządek jest ważniejszy niż moc. Ruchem kieruje jedna stacja — w procedurze IARU to stacja w niebezpieczeństwie albo wskazana przez nią, w żargonie NCS. Stacje terenowe wołają tylko ją, ona ustala kolejność i decyduje, kto nadaje depeszę.

Stacja, której NCS nie słyszy, przekazuje ruch przez stację pośrednią. Każda depesza dostaje numer, więc da się sprawdzić, czy dotarła, i poprosić o powtórzenie konkretnego słowa, zamiast całej treści.

Bez licencji

Rodzina też potrzebuje planu

Nie każdy w domu ma licencję i nie musi jej mieć. Do łączności na kilka ulic wystarczą radia, których w Polsce używa się bez pozwolenia: PMR446 i CB. Nadawanie na pasmach amatorskich wymaga licencji — z jednym wyjątkiem, o którym niżej.

UHF · bez pozwolenia

PMR446

16 kanałów analogowych w paśmie 446,0–446,2 MHz, moc 0,5 W ERP, antena na stałe. Tanie, małe, często na zwykłe baterie AA. Zasięg zależy od terenu i zabudowy — w blokowisku bywa dużo mniejszy, niż obiecuje pudełko.

Ustalcie jeden kanał i jeden kod CTCSS dla całej rodziny i wpiszcie je do karty PACE. W polskich górach zwyczajowo używa się kanału 3 z kodem 14 — to inicjatywa turystów, a nie kanał służb ratunkowych.

kanał 1: 446,00625 MHz · kanał 16: 446,19375 MHz
27 MHz · bez pozwolenia

CB radio

40 kanałów w paśmie 26,96–27,41 MHz, do 4 W w AM i FM oraz 12 W mocy szczytowej w SSB. Większa moc i dłuższa antena niż w PMR, zwłaszcza w samochodzie.

Kanał 9 zwyczajowo służy do wzywania pomocy, kanał 19 to kanał drogowy. Uwaga na standard: polskie radia w trybie „PL” mają częstotliwości o 5 kHz niższe niż europejskie „EU” — dwa radia muszą być ustawione tak samo.

kanał 9: 27,065 MHz (PL 27,060) · kanał 19: 27,185 MHz (PL 27,180)
Zestaw awaryjny rozłożony na drewnianym stole: radio z wyświetlaczem, latarka, lina, scyzoryk, zapałki, taśma izolacyjna, baterie, koc ratunkowy i konserwy Radio, latarka, baterie — domowy zestaw awaryjny
§

Regulamin radiokomunikacyjny ITU (przepis 4.9) mówi, że żaden jego zapis nie zabrania stacji w niebezpieczeństwie użycia wszelkich dostępnych środków radiowych, żeby zwrócić na siebie uwagę, podać swoje położenie i uzyskać pomoc. To wyjątek na zagrożenie życia, a nie furtka do „testowania” radia na pasmach amatorskich bez licencji.

Prawo i ludzie

Kto to robi w Polsce

Krótkofalarska łączność kryzysowa opiera się na kilku zapisach międzynarodowego Regulaminu radiokomunikacyjnego, na polskim prawie o radiu i — przede wszystkim — na klubach, które ćwiczą, zanim coś się stanie.

Regulamin ITU · 25.3

Depesze w cudzym imieniu

Stacje amatorskie mogą przekazywać międzynarodowe wiadomości w imieniu osób trzecich wyłącznie w sytuacjach kryzysowych i przy pomocy w katastrofach. O stosowaniu tego zapisu decyduje administracja danego kraju.

Regulamin ITU · 25.9A

Zachęta dla państw

Administracje są zachęcane, by umożliwiły stacjom amatorskim przygotowanie się do łączności na potrzeby pomocy w katastrofach i jej prowadzenie. Ten zapis dodała konferencja WRC‑03.

Regulamin ITU · 4.9

Stacja w niebezpieczeństwie

Żaden przepis Regulaminu nie zabrania stacji w niebezpieczeństwie ani stacji, która jej pomaga, użycia wszelkich dostępnych środków radiowych, by wezwać i uzyskać pomoc.

W Polsce używanie urządzeń radiowych reguluje ustawa Prawo komunikacji elektronicznej z 12 lipca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1221). Nadawanie na pasmach amatorskich wymaga pozwolenia — jak je zdobyć, opisuję w poradniku o licencji.

SP EmCom, kluby i ćwiczenia

W strukturze Polskiego Związku Krótkofalowców działa SP EmCom — komórka zajmująca się krótkofalarską łącznością kryzysową, prowadzona przez koordynatora wyznaczanego przez Prezydium PZK. Oddziały terenowe zbierają ewidencję krótkofalowców gotowych do pomocy, a kluby ćwiczą w terenie. Radioklub SP9RNS z Nowego Sącza zapraszał na przykład na ćwiczenia łączności kryzysowej EmCom Polska na 145,500 MHz, z udziałem użytkowników CB (kanał 19) i PMR (kanał 3).

  • 1997Powódź tysiąclecia. Gdy nie działały telefony i nie było prądu, krótkofalowcy prowadzili łączność na paśmie 80 m. Fragment tego ruchu nagrał na kasetę SP8BWR.
  • 2024Powódź na południowym zachodzie. Klub SP6PRT wspierał łącznością sztab kryzysowy w Kłodzku, a we Wrocławiu ogłosił simpleks 145,550 MHz i przemiennik SR6WR jako kanały wymiany informacji o sytuacji powodziowej.
  • 2×/rokGlobalSET. Ćwiczenie IARU organizowane od 2006 roku: sprawdza, jak działają częstotliwości kryzysowe między regionami, i ćwiczy przekazywanie depesz według procedury IARU.
Czerwony namiot z napisem Radioklub SP9RNS w lesie, obok banery klubu, antena kierunkowa na statywie i krótkofalowcy, jeden w pomarańczowym stroju ratowniczym Stanowisko SP9RNS w Stróżach, 2022 · fot. Zalasem1, CC BY-SA 4.0, Commons
Plan na sobotę i niedzielę

Przygotuj się w jeden weekend

Nic z tego nie wymaga dużych pieniędzy. Wymaga jednego wolnego weekendu i sprawdzenia wszystkiego w działaniu, zanim będzie potrzebne naprawdę.

1

Wydrukuj kartę PACE

Z generatora wyżej, po jednej dla każdego domownika. Karta w foliowej koszulce przetrwa w portfelu nawet deszcz.

2

Zaprogramuj kanały

Wpisz do pamięci radia swój przemiennik, 145,500 i 433,500 MHz pod łatwymi do zapamiętania numerami. Jak to zrobić krok po kroku, pokazuję w poradniku programowania radia.

kanał 1 · przemiennik · kanał 2 · 145,500 · kanał 3 · 433,500
3

Sprawdź akumulator pod obciążeniem

Nie woltomierzem na sucho, tylko nadając przez kilka minut i patrząc, jak spada napięcie. Akumulator, który rok stał w piwnicy, potrafi zaskoczyć.

4

Rozciągnij dipol NVIS

Dipol na 80 albo 40 m kilka metrów nad ziemią i próba z kolegą oddalonym o 100–300 km. Zanotuj, o której godzinie które pasmo przechodzi.

3760 kHz wieczorem · 7110 kHz w południe
5

Umów się z rodziną

Kanał PMR, kod CTCSS, punkt zborny i godziny nasłuchu. Jedna rozmowa przy kolacji, zero kosztów.

6

Przećwicz depeszę

Nadaj koledze krótką depeszę według procedury IARU i sprawdź, czy dotarła słowo w słowo. Potem zapytaj w swoim oddziale PZK o ewidencję SP EmCom.

Następny krok

Policz zasilanie

Najsłabszym ogniwem go-boxa jest zwykle akumulator. Kalkulator policzy, ile amperogodzin potrzeba na dobę pracy i jaki panel utrzyma stację przy życiu.

Zasilanie w terenie Fale krótkie od zera