Strona główna / Aktualności / QSO przez SR7KI Łysa Góra

Aktualności · 18 września 2026

Ze Starego Mokotowa na Łysą Górę

Antena na kominie kamienicy na Starym Mokotowie, Icom IC-9700 w domu, a po drugiej stronie przemiennik SR7KI na wieży RTCN Święty Krzyż, 149,8 km na południe. Linii wzroku między nami nie ma, a 25 km trasy leży za horyzontem obu anten. A jednak na Łysą Górę wchodzę.

Filip SQ5CBAłączność · QTH Stary Mokotów

Icom IC-9700radio tej łączności · do 75 W

70 cm · FM wąskie SR7KI Łysa Góra 149,8 km IC-9700 + X-200N

Mapa trasy Ustaw radio na SR7KI

Smukła betonowo-stalowa wieża RTCN Święty Krzyż z antenami i czerwono-białą iglicą na tle błękitnego nieba i wielkiej białej chmury; u podstawy korony jodeł Puszczy Jodłowej

149,8km w linii prostej
z dachu do wieży

713m n.p.m., antena SR7KI
teren 593 m + 120 m wieży

25km trasy za horyzontem
obu anten

438,725MHz, wyjście SR7KI
tu słuchasz

Łączność

Kamienica, komin i święta góra

Bez kierunkowej anteny i bez wzmacniacza. Pionowa antena na kominie, radio w domu i przemiennik 150 km dalej.

Z dachu na Starym Mokotowie

Moje QTH to Stary Mokotów (lokator KO02ME). Na kominie kamienicy stoi maszt z anteną Diamond X-200N, dwupasmową pionówką na 2 m i 70 cm, a 28 metrów kabla HyperFlex 10 prowadzi sygnał do Icoma IC-9700.

Przemiennik SR7KI wisi na wieży RTCN Święty Krzyż, na szczycie Łysej Góry w Górach Świętokrzyskich. W linii prostej to 149,8 km, azymut 179°, czyli prawie dokładnie na południe. Antena przemiennika jest 120 m nad ziemią, a sama góra ma 594 m n.p.m.

Udało się: z mojego QTH na Starym Mokotowie wchodzę na SR7KI i prowadzę przez niego łączności. A że SR7KI jest na stałe wpięty w sieć FM-LINK, mój głos idzie z Łysej Góry dalej, do przemienników od Suwalszczyzny po Beskid Sądecki.

„Ze Starego Mokotowa przez SR7KI na Łysej Górze. 149,8 km, IC-9700 i antena na kominie kamienicy.”— Filip SQ5CBA, wrzesień 2026

Biała antena pionowa Diamond X-200N na maszcie ponad kominami kamienicy, w tle dachy Mokotowa, korony drzew i bezchmurne niebo

Icom IC-9700 — transceiver VHF/UHF z dotykowym ekranem i wskaźnikiem widma

75 W

Radio tej łączności

Icom IC-9700

Stacja bazowa na 2 m, 70 cm i 23 cm, zbudowana jako SDR. Na 70 cm daje do 75 W, a po 28 metrach kabla do anteny dociera około 43 W. SR7KI wymaga wąskiego FM: w IC-9700 wystarczy w trybie FM wybrać filtr FIL2 albo FIL3, a radio samo zacznie nadawać z wąską dewiacją. Więcej o radiu na stronie Mój sprzęt.

2 m / 70 cm / 23 cmdo 75 W na 70 cmFM · FM-N · D-STARSDR

Mapa

149,8 kilometra prosto na południe

Złota linia to droga fal z dachu na Mokotowie do wieży na Łysej Górze. Przerywane okręgi to horyzonty radiowe: mojej anteny, 25 km, i anteny SR7KI, około 100 km. Między nimi zostaje czerwony odcinek, którego nie widać ani z mojego dachu, ani z wieży.

Podkład mapy © autorzy OpenStreetMap · horyzonty liczone z profilu terenu EU-DEM dla standardowej atmosfery (k = 4/3); okręgi pokazują ich zasięg w stronę trasy, w innych kierunkach teren daje inne wartości.

Trasa w liczbach

Start: Stary Mokotów, WarszawaKO02ME · ok. 117 m n.p.m. + antena ok. 25 m
Cel: SR7KI, Łysa GóraKO00MU · 593 m n.p.m. + antena 120 m
Odległość: 149,8 km
Azymut: 179° (prawie dokładnie na południe)
Horyzont SQ5CBA: 25 kmKrupia Wólka, gm. Prażmów
Horyzont SR7KI: ok. 100 kmdo Woli Palczewskiej pod Warką
Tłumienie trasy: 128,8 dB + ok. 29 dBwolna przestrzeń + ugięcie za horyzontem

Po drodze

0 kmStary Mokotów, dach kamienicy
20 kmPiaseczno, Lasy Chojnowskie
25 kmkoniec horyzontu mojej anteny
40 kmugięcie fali, między Grójcem a Warką
50 kmod tego miejsca widać już Łysą Górę
60 kmBiałobrzegi i dolina Pilicy
90 km8 km na zachód od Radomia
130 kmtuż obok Starachowic
150 kmŁysa Góra, wieża RTCN

Horyzont radiowy na płaskim terenie policzysz wzorem d ≈ 4,12 · (√h₁ + √h₂). Tu teren nie jest płaski: Mokotów leży na 117 m, a Łysa Góra na 593 m, więc horyzonty wyznaczyłem z rzeczywistego profilu. Dla własnej anteny zrób to w kalkulatorze anten.

Przekrój trasy

Za horyzontem, a jednak słychać

Tak wygląda teren między Mokotowem a Łysą Górą w przekroju, z krzywizną Ziemi. Prosta między antenami przechodzi pod ziemią. Fala mimo to dociera, bo ugina się na krawędzi horyzontu.

← przesuń wykres w bok →

Teren z modelu EU-DEM (OpenTopoData, punkt co 500 m) z krzywizną Ziemi dla k = 4/3 · przerywana linia pod terenem = teren bez krzywizny · niebieska kropkowana = poziom morza z krzywizną · jasne przerywane = promienie styczne do horyzontu z obu anten · jasna łamana = droga fali po ugięciu · skala pionowa przesadzona ok. 60× · wysokość anteny SQ5CBA szacunkowa

krzywizna Ziemi

330 metrów garbu

W połowie trasy kula ziemska wybrzusza się o około 330 m ponad cięciwę łączącą oba końce, i to już z poprawką na zakrzywianie fal w atmosferze. To więcej, niż mierzy Varso Tower (310 m).

horyzont

25 km w cieniu

Z mojego dachu horyzont radiowy kończy się po 25 km, za Piasecznem. Antena na Łysej Górze widzi w stronę Warszawy do okolic Warki, na 100 km. Między tymi punktami fala nie ma prostej drogi.

dyfrakcja

Ugięcie za około 29 dB

Prosta między antenami biegnie pod powierzchnią od 9. do 94. kilometra, w najgorszym miejscu 113 m pod ziemią. Fala 70-centymetrowa ugina się jednak na krawędzi horyzontu, trochę jak woda za falochronem. Według metody Deygouta kosztuje to około 29 dB ponad 128,8 dB tłumienia wolnej przestrzeni.

Bilans łącza, czyli skąd zapas

Szacunek dla standardowej atmosfery. Dane SR7KI z baz przemienników; kabel na wieży przyjąłem jako 3 dB strat.

	Mokotów → Łysa Góra	Łysa Góra → Mokotów
Moc nadajnika	75 W · 48,8 dBm	10 W · 40,0 dBm
Kabel po stronie nadawcy	−2,4 dB	−3 dB
Antena nadawcza	+8 dBi (X-200N)	+9 dBi
Wolna przestrzeń, 149,8 km	−128,7 dB	−128,8 dB
Ugięcie za horyzontem	ok. −29 dB	ok. −29 dB
Antena i kabel po stronie odbiorcy	+9 − 3 dB	+8 − 2,4 dB
Sygnał na wejściu odbiornika	ok. −97 dBm	ok. −106 dBm
Czułość odbiornika FM (12 dB SINAD)	ok. −120 dBm	−122 dBm (IC-9700)
Zapas	ok. 23 dB	ok. 16 dB

Słabszym ogniwem jest droga powrotna, bo przemiennik ma tylko 10 W. Dlatego na granicy zasięgu antena u odbiorcy znaczy więcej niż moc w nadajniku. Kilkanaście decybeli zapasu to niewiele: gdy atmosfera słabiej zakrzywia fale, sygnał spada o kilka decybeli, a przy wieczornej inwersji temperatury bywa wyraźnie lepiej.

Ciekawostka

Z Łysej Góry widać Warszawę

Tę samą trasę pokonuje nie tylko radio. Z gołoborza pod szczytem sfotografowano nocne światła stolicy, a po drugiej stronie horyzontu, z tego samego miejsca, widać Tatry.

Szeroka panorama z gołoborza na Łysej Górze na północ: na pierwszym planie ciemny las jodłowy, dalej mozaika pól i wsi aż po zamglony horyzont — Widok z gołoborza na północ · fot. ŁukaszWu, CC BY 3.0 · kierunek na Warszawę (azymut 358,9°) wyznaczyłem z opisanej wersji panoramy, dopasowując położenie ośmiu miejscowości

28 maja 2023, po północy

Łukasz Wawrzyszko i Paweł Kłak wycelowali teleobiektywy z tarasu na gołoborzu w stronę stolicy. Na ekranach aparatów pojawiły się światła Varso Tower i Pałacu Kultury, a w kulminacji dziesięciu najwyższych wieżowców, 152–153 km od Łysej Góry. Najdalej sfotografowanym obiektem był komin Ciepłowni Kawęczyn, 156,6 km: ten sam, na którym wisi antena warszawskiej Wandy, SR5W.

W zwykłych warunkach Warszawa powinna być schowana za horyzontem. Tamtej nocy pomogła inwersja temperatury: przy ziemi zalegało zimne powietrze, które mocniej niż zwykle zakrzywiało promienie światła.

Patrząc z gołoborza, mój dach leży niemal dokładnie w linii Pałacu Kultury. Różnica kierunku to 0,03°, około 90 m w bok na 150 km. Tylko że Mokotów jest 3 km bliżej i dużo niżej, pod horyzontem. Opis obserwacji ze zdjęciami: Warszawa ze Świętego Krzyża.

Zamglony widok na pasmo Łysej Góry z wieżą na szczycie; na pierwszym planie zaorane pole i pojedyncze drzewa w złotym świetle

światło 0,13 → 0,44

Żeby zobaczyć Warszawę

Współczynnik refrakcji mówi, jak mocno atmosfera zakrzywia promień. Dla światła wynosi zwykle ok. 0,13. Iglica Varso wychodzi zza horyzontu przy co najmniej 0,3, a najniższy sfotografowany budynek, Centrum LIM, wymagał 0,44: trzy razy więcej niż zwykle.

radio 0,25 → 0,56

Żeby Łysa Góra zobaczyła Mokotów

Fale radiowe mają łatwiej: w standardowej atmosferze współczynnik wynosi 0,25, stąd k = 4/3. Prosta linia wzroku do mojej anteny pojawiłaby się dopiero przy 0,56. Resztę robi dyfrakcja: światło za horyzont nie zagląda, fala 70-centymetrowa owszem.

Poszarpana linia szczytów Tatr na tle pomarańczowo-różowego nieba po zachodzie słońca, niżej ciemne, sine pasma wzgórz — Tatry ze Świętego Krzyża, 7.11.2021 · fot. Paweł Kłak, CC BY-SA 4.0

Oś czasu

Łysa Góra i Warszawa, jedna linia

Warszawę na Łysej Górze pierwszy raz „usłyszano” prawie siedemdziesiąt lat temu.

1957

Telewizja z Warszawy na szczycie

Edward Roczniak, członek Ligi Przyjaciół Żołnierza, wygrał telewizor i zabrał go z Kielc na Święty Krzyż, żeby spróbować odebrać program z Warszawy. Próba się udała, a odbiornik został pod opieką klasztoru do dalszych badań.

1959

Przekaźnik na klasztorze

15 stycznia ruszyła stacja przekaźnikowa małej mocy na budynku klasztoru. Na linię elektryczną od Huty Nowej klasztor dał 32 tys. zł.

1966budowa od 1962

Wieża w parku narodowym

Ministerstwo Leśnictwa było przeciw, przesądziła decyzja premiera Józefa Cyrankiewicza. Przygotowanie fundamentów w skalistym podłożu trwało ponad rok. Żelbetowy trzon (126,5 m) stanął 22 października 1964 r., na nim 39-metrowa część stalowa. Montaż aparatury Tesla zakończono 17 lutego 1966 r. Dziś wieża ma 157 m, a jej sygnał sięga ok. 150 km.

2016

SR7KI w sieci FM-LINK

23 listopada przemiennik z Łysej Góry dołączył do ogólnopolskiej sieci FM-LINK, dzięki pracy m.in. Janka SQ7LQJ, Marcina SQ7BCE i Wojtka SQ7PSQ.

2023

Warszawa na zdjęciu

22 maja Paweł Kłak po raz pierwszy uchwycił z gołoborza światło iglicy Varso, a 28 maja razem z Łukaszem Wawrzyszką komin Kawęczyna ze 156,6 km. Według autorów to najdalsze miejsce, z którego udokumentowano widok Warszawy.

2026

Mokotów na SR7KI

Z dachu kamienicy na Starym Mokotowie wchodzę na przemiennik na Łysej Górze. 149,8 km, 25 z nich za horyzontem.

Przemiennik

SR7KI na świętej górze

Analogowy przemiennik FM na 70 cm, na stałe połączony z ogólnopolską siecią FM-LINK. Pracuje z wąską dewiacją i otwiera się tonem 88,5 Hz.

Co wiadomo o SR7KI

Częstotliwości: wyjście 438,725 MHz, wejście 431,125 MHz, przesunięcie −7,6 MHz.
Dostęp: ton CTCSS 88,5 Hz. Przemiennik nadaje ten sam ton, więc w odbiorze można włączyć TSQL.
Wąskie FM: dewiacja ±2,5 kHz, w radiach opisywana jako NFM, FM-N albo „half deviation”. Nadając szerokim FM, będziesz słyszany w całej sieci ze zniekształceniami.
Sieć FM-LINK: 18 przemienników UHF od Jeleniewa pod Suwałkami po Przehybę, z podwarszawskim wejściem SR5WP na kominie w Mosznej-Parceli. Kto mówi przez jeden, jest słyszany na wszystkich.
Sprzęt: Motorola MTR2000, 10 W, antena 120 m nad ziemią (fm-link.pl podaje 100 m).
Opiekunowie: SP8SIW według mapy73.pl; fm-link.pl wymienia SP7UDB, SQ7BCE i SP8SIW.
Pozwolenie UKE: kategoria 5, wydane Polskiemu Związkowi Krótkofalowców, ważne do 31 stycznia 2027.

Słychać
z Mokotowa

Karta przemiennika

SR7KI · Łysa Góra · KO00MU

Pasmo: 70 cm
Emisja: FM wąskie (±2,5 kHz)
Wyjście · słuchasz: 438,725 MHz
Wejście · nadajesz: 431,125 MHz
Przesunięcie: −7,6 MHz
CTCSS: 88,5 Hz (w obie strony)
Sieć: FM-LINK, od 23.11.2016
Moc: 10 W
Urządzenie: Motorola MTR2000
Antena: 120 m nad ziemią
Wysokość terenu: 593 m n.p.m.
Pozwolenie: do 31.01.2027

Źródła: przemienniki.eu, mapy73.pl, fm-link.pl, wykaz pozwoleń UKE (dane.gov.pl, 31.08.2026)

Widok z dołu na betonową wieżę RTCN Święty Krzyż: szeroka okrągła platforma z antenami i talerzami, wyżej smukły trzon z kolejnymi antenami na tle nieba z chmurami

Pięć przemienników na jednej wieży

Obok telewizji i radia na wieży RTCN pracuje cała krótkofalarska rodzina. Wszystkie pozwolenia wydano PZK.

Znak	Emisja	Wyjście, MHz	Uwagi
SR7V	FM, 2 m	145,625	−600 kHz, CTCSS 88,5 Hz
SR7KI	FM wąskie, 70 cm	438,725	FM-LINK, ten z tej strony
SR7MK	C4FM (Fusion)	438,475	pozwolenie do 2028
SR7DMK	DMR	439,4125	w bazach jako wyłączony
SR7UVK	D-STAR	439,125	bazy podają różny status

Cyfrowe przemienniki sprawdź przed wyjazdem: bazy są aktualizowane przez użytkowników, a w wykazie UKE SR7UVK figuruje z wyjściem 439,1625 MHz. Pełna lista z mapą: przemienniki w Polsce.

Ustaw radio

Minuta roboty i jesteś na SR7KI

Mieszkasz w zasięgu Łysej Góry albo jedziesz przez świętokrzyskie? Wpisz te wartości w radio na 70 cm albo wczytaj gotowy kanał do CHIRP-a. Nie zapomnij o wąskim FM.

FM wąskie 70 cm, dewiacja ±2,5 kHz

Odbiór (RX): 438.725 MHz
Nadawanie (TX): 431.125 MHz
Przesunięcie: −7,6 MHz
Ton CTCSS (TX): 88,5 Hz
Emisja: FM-N / NFM
Nazwa kanału: SR7KI

Wąskie FM znajdziesz w menu jako NFM, FM-N, Narrow albo „half deviation”. W IC-9700 wybierz w trybie FM filtr FIL2 lub FIL3. Ton 88,5 Hz włącz w nadawaniu (Tone). Przemiennik też go nadaje, więc TSQL wyciszy obce przemienniki na 438,725 MHz, np. SR6MA ze Ślęży.

Pobierz kanał do CHIRP (CSV)

Posłuchaj

Ustaw 438,725 MHz i posłuchaj. Przez FM-LINK słychać stacje z całej Polski, więc zanim się odezwiesz, zaczekaj na przerwę między relacjami.

Sprawdź krótko

Naciśnięcie PTT krótsze niż sekunda otwiera tylko SR7KI, bez reszty sieci: przemiennik podtrzyma nośną ok. 3 s, bez sygnału końca relacji. Jedno sprawdzenie wystarczy, bo trzecie krótkie kliknięcie z rzędu zamyka przemiennik.

Wywołaj

Naciśnij PTT, odczekaj sekundę i dopiero mów: po sekundzie nośnej z tonem otwiera się cała sieć. Mów zwięźle i zostawiaj przerwy, pierwszeństwo mają stacje mobilne. Więcej w poradniku 2 m / 70 cm i w programowaniu radia.

Okolica

Łysa Góra, święta i czarcia

Szczyt, na którym wisi antena SR7KI, ma dłuższą historię niż jakakolwiek antena.

Zalesiony grzbiet Łysej Góry z wieżą telewizyjną i sylwetką klasztoru na szczycie, na pierwszym planie żółte pole kwitnącego rzepaku

Łysa Górawieża i klasztor nad rzepakiem

Stok pokryty szarym rumowiskiem kwarcytowych głazów, wokół jodły, w dali równina z polami

Gołoborzestok zwrócony ku Warszawie

Wał usypany z kanciastych bloków kwarcytu, porośnięty mchem, biegnący przez las

Wał kultowyIX–X wiek

Barokowa fasada bazyliki na Świętym Krzyżu z bramą i zabudowaniami klasztoru; z lewej za drzewami trzon wieży telewizyjnej

Święty Krzyżklasztor i wieża obok siebie

Stalowe ażurowe schody z poręczami prowadzące przez las na taras widokowy nad gołoborzem

Taras widokowystąd widać Warszawę

wysokość594 m

Drugi szczyt Gór Świętokrzyskich

Łysa Góra, dawniej Łysiec, ustępuje w paśmie Łysogór tylko Łysicy. Zbudowana jest z kambryjskich piaskowców kwarcytowych i łupków, a na jej zboczach rośnie Puszcza Jodłowa.

legendasabat

Góra czarownic

W ludowych wierzeniach czarownice zlatywały się na nocne sabaty na łyse, trudno dostępne szczyty. Najpopularniejszym takim miejscem w Polsce była prawdopodobnie właśnie Łysa Góra.

IX–X wiek1,5 km

Wał kultowy

Szczyt otacza kamienny wał z dwóch podków, do 2 m wysokości, z ok. 32 tys. m³ kwarcytu. To ślad przedchrześcijańskiego miejsca kultu Słowian. Budowę przerwano po przyjęciu chrześcijaństwa.

plejstocengołoborze

Góra bez boru

Rumowiska na stokach powstały, gdy mróz rozsadzał kwarcyt w czasie zlodowaceń. Gołoborze to miejsce „gołe”, bez boru. Największe, Gołoborze Kobendzy, leży na północnym stoku, tym zwróconym w stronę Warszawy.

od XIV wiekuŚwięty Krzyż

Relikwie i nazwa województwa

Według legendy opactwo benedyktynów ufundował Bolesław Chrobry w 1006 r. Od relikwii Drzewa Krzyża Świętego wzięły nazwę góra, Góry Świętokrzyskie i całe województwo. Po kasacie zakonu w murach urządzono więzienie, w II RP uważane za najcięższe w Polsce.

438,725 MHz305 km

Siostra na Ślęży

Na tej samej częstotliwości nadaje SR6MA ze Ślęży, drugiej „świętej góry” z kamiennym wałem kultowym. Leży prawie dokładnie na tym samym równoleżniku, 305 km na zachód. Według przemienniki.eu otwiera się innym tonem, 94,8 Hz.

Źródła: Wikipedia (Łysa Góra, RTCN Święty Krzyż, Łysogóry, Gołoborze, Sabat) · dalekiehoryzonty.pl · fm-link.pl (o sieci, savoir-vivre, SR7KI) · przemienniki.eu · mapy73.pl · wykaz pozwoleń UKE · instrukcja Icom IC-9700 · profil terenu: EU-DEM przez OpenTopoData · podkład mapy: OpenStreetMap

Zdjęcia z Wikimedia Commons: wieża — Kroton (CC BY 3.0) · wieża z bliska — SkyMaja (CC BY-SA 4.0) · rzepak i mgła — Jakub Hałun (CC BY-SA 4.0) · panorama — ŁukaszWu (CC BY 3.0) · Tatry — Paweł Kłak (CC BY-SA 4.0) · gołoborze — Agnieszka Kwiecień, Nova (CC BY-SA 4.0) · wał — Mathiasrex (CC BY-SA 4.0) · taras — Jolanta Dyr (CC BY-SA 3.0) · klasztor — Bartosz Nadolski (CC0) · antena X-200N i IC-9700 — SQ5CBA

SQ5CBA

Autor łączności

Filip SQ5CBA

Krótkofalowiec z Warszawy, QTH Stary Mokotów (KO02ME). Pracuje na 2 m, 70 cm i 23 cm, w FM, C4FM i D-STAR, ze stacji bazowej i z ręki. Tym razem z domu: IC-9700, antena na kominie i przemiennik 150 km dalej, za horyzontem. Sprzęt stacji opisuje strona Mój sprzęt, a wszystkie łączności pokazuje mapa Moje połączenia.

70 cm · FM wąskieSR7KI · FM-LINKWarszawa · KO02MEtekst: SQ5CBA

Czytaj dalej

Więcej przemienników i zasięgów

Mapa wszystkich czynnych przemienników 2 m i 70 cm w Polsce, łączność z pola pod Łęczycą przez SR7KU i kalkulator, który policzy horyzont Twojej anteny.

Przemienniki w Polsce QSO przez SR7KU Policz zasięg