IX Mazowiecki Piknik Radiowy w Celestynowie

Spotkanie, na które przyjeżdża się z rodziną

W niedzielę 4 października od godziny 10 leśny ośrodek przy ul. Wojska Polskiego 46 wypełnił się ludźmi z antenami, radiami ręcznymi i identyfikatorami na piersi. IX Mazowiecki Piknik Radiowy zebrał około dwustu osób: krótkofalowców z Warszawy, z całego Mazowsza i spoza niego, całe rodziny z dziećmi, a także sympatyków, którzy radio znają na razie z opowieści. Impreza od początku jest otwarta — nie trzeba mieć licencji, wystarczy ciekawość.

Pomysłodawcą spotkań jest Michał SP5OSP, który zwołał pierwsze w 2017 roku — jak sam pisze, była to zupełnie spontaniczna impreza. Od tamtej pory piknik wraca do tego samego miejsca: wiata z paleniskiem, polana otoczona lasem i parking między drzewami.

Tradycji stało się zadość: płonęło ognisko, na grillu skwierczały kiełbaski, a przy stołach krążyła kawa i herbata. Organizatorzy prosili o własny prowiant, ogień i ruszt czekały na miejscu — i to wystarczyło, żeby pod wiatą przez cały dzień było gwarno jak na przemienniku w niedzielny wieczór.

Kto jechał, ten wołał. Łączność w drodze szła na 145.500 MHz FM oraz przez przemienniki sieci FM Poland: SR5MM w Mińsku Mazowieckim (438.950 MHz) i SR5RR „Iberyjską” w Warszawie (439.275 MHz), oba z tonem CTCSS 127,3 Hz.

Telewizja z wysokości samolotów — i dużo wyżej

Ekipa SKYEDGE — Tomasz SP5LOT i Robert SQ5RB — przygotowała start balonu stratosferycznego z nadajnikiem cyfrowej telewizji DVB-S2. Pod powłoką wypełnioną gazem zawisł ładunek z nadajnikiem i anteną, która już po kilku minutach lotu miała lepszy widok na Mazowsze niż jakikolwiek maszt w okolicy.

Balony to w Celestynowie tradycja. W 2018 roku leciał balon uczniów Katolickich Szkół w Markach (RTTY, APRS i SSTV), w 2019 sonda RS41 doleciała aż na Białoruś, a jej sygnał RTTY odebrało 21 stacji, w 2021 w niebo poszły dwa balony naraz. Tegoroczny niósł obraz — cyfrową telewizję amatorską.

Dlaczego to robi takie wrażenie? Zasięg radiowy rośnie z pierwiastkiem z wysokości. Antena na dachu wysokiego bloku (30 m) ma horyzont radiowy około 23 km. Z wysokości przelotowej samolotu (10 km) to już ponad 400 km, a z 30 km, na które potrafią wznieść się balony stratosferyczne, około 700 km — z nieba nad Celestynowem horyzont radiowy obejmuje całą Polskę.

• Wzór — horyzont radiowy d ≈ 4,12 · √h (d w km, h w metrach, przy standardowej refrakcji)
• 30 m → 23 km · 10 km → 412 km · 30 km → 714 km

Protokół z incydentu ławkowego

Godz. 13:25:00. Fotograf podnosi telefon. W kadrze dwóch krótkofalowców i jeden problem znany każdemu, kto stawiał antenę w mieście: przeszkoda terenowa. Przeszkodą byłem ja.

Marian SQ4MN — ten sam, który swojej Yagi na 70 cm dołożył drugą podporę, bo nie znosi, kiedy coś się chwieje — ocenił sytuację jednym spojrzeniem. Nie dyskutował o kątach elewacji ani o strefach Fresnela. Po prostu wszedł na ławkę.

Godz. 13:25:41. Zdjęcie gotowe. Marian stoi na ławce, ramieniem obejmuje mnie za bark — ma więc i maszt, i odciąg, wszystko zgodnie ze sztuką. Pomiar wykazał jednak przeregulowanie: pierwszy raz w historii naszej znajomości to Marian patrzy na mnie z góry.

Cała operacja zajęła 41 sekund. Bez pozwolenia na budowę, bez zgody wspólnoty, bez jednego narzędzia. Inżynieria w najczystszej postaci.

Ekipa z Wandy

Spora ekipa przyjechała z przemiennika SR5W „Wanda” — tego samego, przez który rozmawiamy na co dzień z komina EC Kawęczyn. Na pikniku byli między innymi SP5MAK, SQ5PIT, SQ5DAN, SP5XVS i SP5MOR, był oczywiście Marian SQ4MN i ja. Kto słucha Wandy wieczorami, ten wie, że rozmowy trwają tam długo. Przy ognisku trwały jeszcze dłużej — bo przy ognisku nie ma timeoutu przemiennika.

Z daleka było widać sztandar Podlaskiej Grupy Radiowej SP4PGR: biała flaga z masztem i choinką trzymana między innymi przez Mariana, a na wspólnym zdjęciu — w pierwszym rzędzie. Na polanie mignęły też czapki ze znakami, najprostsza krótkofalarska wizytówka, czytelna z drugiego końca polany.

• Wanda — SR5W, 145.750 MHz, CTCSS 127,3 Hz, komin EC Kawęczyn
• Z Celestynowa do Wandy — 30,5 km w linii prostej, azymut 319°

Dziesiątki znaków na jednym stole

Na stole pod wiatą leżały pamiątkowe identyfikatory — dziesiątki kart w przezroczystych etui, ułożone rzędami jak karty QSL w biurze klubowym. Każda z nagłówkiem „IX Mazowiecki Piknik Radiowy”, z polami na imię i znak i z sylwetką lasu u dołu. Organizatorzy przygotowali je na podstawie rejestracji przez stronę pikniku (zapisy trwały do 1 października), a kto się nie zapisał, mógł wypisać swój ręcznie na miejscu.

Taki identyfikator to w gruncie rzeczy QSL-ka, którą nosi się na piersi. Wystarczy rzut oka, żeby wiedzieć, z kim się właśnie robi eyeball QSO — i że ten spokojny pan przy grillu to znak, który od lat słychać na przemienniku. Na stole były też karty z dopiskiem -XYL, dla żon krótkofalowców, bo piknik od zawsze jest rodzinny.

Po imprezie identyfikator nie ląduje w koszu, tylko w szufladzie, obok kart QSL. Za rok przyda się do porównania, ile znaków przybyło.

Najlepszy łup dnia przyniosła XYL

Kiedy pod wiatą rozmawiano o propagacji, lisach i balonach, moja żona — w krótkofalarskim języku XYL SQ5CBA — wybrała pasmo, na którym nie obowiązuje żaden bandplan. Poszła w okoliczne lasy i wróciła z garścią grzybów, prosto z lasu otaczającego Centrum Edukacji Leśnej.

Październik w lesie jest jak jesienne tropo na 2 m: nie wiadomo, kiedy się otworzy, ale kto wie, gdzie szukać, wraca z pełnymi rękami. Raport z tej łączności był krótki i jednoznaczny: 59, las czynny.

Tak to właśnie wygląda w Celestynowie: jedni wypuszczają balony, drudzy słuchają prelekcji, trzeci chodzą po lesie — a wieczorem wszyscy wracają z czymś do opowiadania.